Bật điều hòa cả đêm: chuẩn bị gì cho an toàn điện

Mùa nóng thì gần như nhà nào cũng để điều hòa chạy qua đêm. Câu hỏi hay được đặt ra là bật cả đêm có sao không. Về mặt máy móc thì điều hòa được làm để chạy liên tục nhiều giờ, nên bản thân việc chạy dài không phải vấn đề.

Thứ khác đi là hoàn cảnh. Sáu đến tám tiếng đó là quãng không ai ngồi trong phòng để nghe thấy tiếng tách trong tủ điện hay nhận ra mùi khét nhẹ. Dòng điện thì vẫn chạy như lúc ban ngày, nhưng người theo dõi thì không còn.

Bài này nói ba điểm ban đêm khác ban ngày, bốn việc kiểm trước khi ngủ, và cách dùng hẹn giờ cho hợp lý. Đây là bài thuộc chuỗi về điều hòa và an toàn điện, cùng chuỗi với bài trụ 12 việc cần kiểm khi nhà dùng điều hòa.

Ban đêm khác ban ngày ở ba điểm

Một: thời gian chạy liên tục dài hơn. Ban ngày máy hay bị tắt bật theo việc ra vào phòng. Ban đêm nó chạy một mạch. Nhiệt ở một điểm tiếp xúc kém tích lại theo thời gian dòng đi qua, nên tám tiếng liền cho ra một tình trạng khác với bốn lần hai tiếng.

Hai: không có ai quan sát. Ba dấu hiệu sớm của sự cố điện đều cần người nhận ra: mùi khét nhẹ, tiếng tách lạ, hoặc chỗ ổ cắm ấm bất thường. Cả ba đều đi qua mà không ai biết trong lúc mọi người ngủ.

Ba: cửa phòng thường đóng kín. Phòng kín để giữ lạnh cũng là phòng mà mùi không lan ra ngoài tới chỗ người khác. Đây là lý do nhiều hướng dẫn an toàn khuyên nên có đầu báo khói ở khu vực phòng ngủ.

Bốn việc kiểm trước khi ngủ

1. Không để thiết bị sinh nhiệt nào khác chạy cùng nhánh

Điều hòa đã là phụ tải lớn và chạy dài. Cộng thêm một thiết bị sinh nhiệt nữa trên cùng nhánh là cộng dòng trong suốt đêm. Nhóm sinh nhiệt gồm: bình nóng lạnh, máy sấy, bàn là, bếp điện, ấm đun nước.

Việc đáng làm: trước khi ngủ, rút những thứ không cần chạy qua đêm. Tủ lạnh và modem thì để nguyên. Cách tính tổng dòng trên một nhánh có ở bài về dây dẫn và aptomat cho điều hòa.

2. Xem dây và phích không bị đè, gập hay kẹp

Dây bị đè dưới chân giường, gập gấp khúc sau tủ, hay kẹp vào bản lề cửa đều làm vỏ cách điện mỏng dần tại đúng chỗ đó. Dây của điều hòa thường đi cố định nên ít gặp, nhưng dây của quạt, đèn ngủ, sạc điện thoại trong phòng thì rất hay gặp.

Việc đáng làm: đi một vòng quanh phòng, nhìn đường dây, kéo những đoạn bị đè ra chỗ thoáng.

3. Cửa gió thông, lưới lọc không bẩn

Rèm che trước dàn lạnh, tủ kê sát, hoặc lưới lọc kín bụi đều làm gió qua dàn yếu. Gió yếu thì dàn không nhả hết nhiệt, máy nén phải chạy nặng và lâu hơn để đạt cùng nhiệt độ, và dàn có thể đóng băng rồi chảy nước xuống tường.

Việc đáng làm: kéo rèm ra khỏi hướng gió, và rửa lưới lọc theo định kỳ. Thứ tự ngắt điện trước khi tháo lưới ở bài về vệ sinh điều hòa.

4. Biết aptomat nào là của phòng mình

Đây là việc làm một lần, dùng được mãi. Mở tủ điện, bật tắt từng aptomat, ghi lên nhãn dán cạnh nó là nhánh nào. Nửa đêm có chuyện thì ngắt được đúng nhánh trong tối, không phải ngắt cả nhà hay đứng đoán.

Thêm một việc nữa cùng dịp: bấm nút test trên thiết bị chống dòng rò. Nó phải nhảy ra. Không nhảy là thiết bị đó đang không làm việc, cần gọi thợ.

Hẹn giờ và chế độ ngủ: dùng thế nào cho hợp lý

Hai thứ này hay bị gộp làm một, nhưng chúng làm hai việc khác nhau.

Vấn đề thật của hẹn giờ tắt không nằm ở chỗ tắt, mà ở chỗ bật lại. Nửa đêm nóng quá, bật lại ngay sau khi vừa tắt là buộc máy nén khởi động khi áp suất bên trong chưa cân. Lặp lại nhiều đêm thì không tốt cho máy, và mỗi lần khởi động là một lần dòng khởi động đi qua đầu cốt.

Cách dùng hợp lý hơn: để chế độ ngủ chạy suốt đêm thay vì hẹn tắt giữa đêm. Nếu vẫn muốn hẹn tắt thì đặt vào gần giờ thức, đừng đặt vào giữa đêm.

⛔ Một điều cần nói rõ: chế độ ngủ không phải là chế độ lúc nào cũng nhẹ hơn mọi chế độ khác. Nó nâng nhiệt độ cài đặt theo giờ, nên kết quả phụ thuộc nhiệt độ ngoài trời, độ kín phòng và số người trong phòng. Không có một con số chung cho mọi nhà.

Phòng có người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ

Hai nhóm này cần để ý thêm, vì lý do khác nhau.

Người lớn tuổi. Phản ứng chậm hơn khi có chuyện, và thường ngủ một mình trong phòng. Hai việc nên làm: đặt ổ cắm ở chỗ với tay tới được mà không phải khom người, và nói trước cho họ biết aptomat phòng mình nằm ở đâu.

Trẻ nhỏ. Ổ cắm trong tầm tay là chuyện cần xử lý trước, bằng nắp che ổ hoặc bằng cách đổi vị trí ổ. Thêm nữa, trẻ hay kéo dây, nên dây quạt và dây đèn ngủ không nên để lòng thòng xuống sàn.

Hai nhóm này còn mấy việc khác nên làm, gom ở bài an toàn điện khi nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi. Với cả hai nhóm, hướng gió điều hòa nên lệch khỏi chỗ đầu nằm. Đây là chuyện sức khỏe chứ không phải chuyện điện, nhưng là việc cùng làm một lượt khi đã đứng trong phòng.

Thứ kiểm trước khi ngủ cũng không chặn được

Bốn việc trên xử lý được phần nhìn thấy: dây bị đè, ổ cắm quá tải, lưới lọc bẩn. Có hai thứ không có dấu hiệu nào để nhìn, và đúng là hai thứ xảy ra trong lúc không ai theo dõi.

Dòng rò nhỏ. Cách điện trong máy nén hoặc trong dây xuống cấp, một dòng nhỏ chạy ra vỏ. Aptomat quá dòng không thấy gì vì tổng dòng vẫn trong mức. Thứ bắt được nó là thiết bị chống dòng rò, cắt khi dòng rò vượt ngưỡng theo thông số nhà sản xuất.

Hồ quang ở điểm nối lỏng. Mỗi lần máy nén khởi động, chỗ nối lỏng phát một tia lửa nhỏ. Tám tiếng chạy đêm với vài lần khởi động, nhân với cả mùa nóng, là nhiều lần hơn ta hình dung. Dòng tổng vẫn bình thường nên không có thiết bị quá dòng nào cắt — đúng cơ chế nói trong bài aptomat không nhảy mà vẫn cháy.

Đây là phần mà thiết bị trong tủ điện làm được việc mà thói quen trước khi ngủ không làm được: nhóm bảo vệ điện giật cách ly cho dòng rò, nhóm hạn chế tia lửa điện cho hồ quang. Chọn loại nào cho nhà ở có ở bài về thiết bị 1 pha cho gia đình, và việc bảo trì định kỳ ở bài sử dụng và bảo trì thiết bị điện an toàn.

Việc tự làm được và việc phải gọi thợ

Câu hỏi thường gặp

Bật điều hòa cả đêm có hại máy không?

Chạy liên tục nhiều giờ là chế độ điều hòa được làm để làm. Thứ làm máy mệt hơn là bật tắt dồn dập, vì mỗi lần khởi động máy nén nặng hơn nhiều so với lúc chạy đều.

Nên để bao nhiêu độ khi ngủ?

Không có một con số đúng cho mọi phòng, vì còn tùy độ kín phòng, nhiệt độ ngoài trời, số người và hướng nhà. Cách làm hợp lý là đặt một mức thấy dễ ngủ rồi dùng chế độ ngủ để máy tự nâng dần, thay vì đặt mức thật thấp ngay từ đầu đêm.

Có nên tắt điều hòa rồi bật quạt về gần sáng không?

Làm được, và nhiều người thấy dễ chịu hơn. Chỉ cần tránh việc tắt rồi bật lại điều hòa trong vòng ít phút. Nếu đã tắt thì để quạt chạy, đừng bật lại máy ngay.

Phòng ngủ có cần aptomat riêng không?

Nên có, và nên dán nhãn. Lý do không phải chỉ là an toàn mà còn là tiện: ngắt được riêng phòng mình thì sửa chữa hay vệ sinh không ảnh hưởng cả nhà.

Đang ngủ mà aptomat nhảy thì nên làm gì?

Bật lại một lần để xác nhận. Nhảy lại thì để nguyên, dùng quạt cho hết đêm và gọi thợ hôm sau. Bảy nguyên nhân và cách khoanh vùng ở bài về điều hòa làm nhảy aptomat.

Đọc thêm: Dùng điều hòa an toàn điện: 12 việc cần kiểm · Điều hòa làm nhảy aptomat: 7 nguyên nhân · Sử dụng và bảo trì thiết bị điện an toàn

MHHVIETNAM — ĐIỆN AN TOÀN – NHÀ BÌNH AN.
Ngăn điện giật – Chặn cháy lan; Điện an toàn, nhà bình an.