Chập điện xảy ra nhanh cỡ nào? Xem 10 giây quay thật

Ai cũng nghe “chập điện” nhưng ít người thấy nó diễn ra. Clip dưới đây dài 10 giây, quay trong hộp thí nghiệm: hai đầu dây chạm vào nhau, cắm điện, rồi chuyện xảy ra. Xem xong sẽ hiểu vì sao người đứng cạnh thường không kịp làm gì.

Trong 10 giây này có gì

Một chiếc vali thiết bị mở nắp đặt trên bàn. Bên trong là một tủ điện thu nhỏ: aptomat, thiết bị bảo vệ, đèn báo. Hai sợi dây vàng chạy ra ngoài, đầu dây để hở.

Người làm nói rõ từng bước: cho hai đầu dây chạm vào nhau, rồi cắm điện. Không có dàn dựng gì thêm, không cắt ghép — bật lên là thấy.

Thứ xuất hiện ngay sau đó là chùm tia lửa bắn ra từ chỗ hai đầu dây chạm nhau. Tia bắn thành nhiều hướng, sáng trắng, rồi tắt.

Đó chính là cái mà trong nhà anh chị, nếu xảy ra, sẽ nằm khuất sau tấm ốp tường, trong hộp nối, hoặc phía sau cái tủ lạnh — không ai nhìn thấy.

Vì sao đứng cạnh mà không kịp làm gì

Xem clip sẽ thấy: từ lúc hai đầu dây chạm nhau tới lúc tia lửa bắn ra là gần như không có khoảng trống. Không có tiếng kêu báo trước, không có khói bốc lên từ từ, không có gì để kịp nghĩ.

Người ta hay tưởng tượng sự cố điện giống trong phim: dây kêu xèo xèo một lúc rồi mới cháy. Thực tế thì phần “xèo xèo” ấy, nếu có, xảy ra ở mức mắt thường không thấy và tai thường không nghe — nhất là khi nó nằm trong tường.

Cho nên cách phòng không phải là phản ứng nhanh. Người không nhanh hơn tia lửa được. Cách phòng là làm sao để chỗ nối không bị lỏng, dây không bị hở, và có thiết bị đứng canh ở tủ điện.

Nhà mình hay chập ở chỗ nào

Chập điện hiếm khi xảy ra giữa đoạn dây lành lặn. Nó xảy ra ở những chỗ có người can thiệp hoặc có hao mòn:

• Mối nối sau ổ cắm, sau công tắc — nối xoắn tay rồi quấn băng dính, lâu ngày lỏng ra. Chỗ lỏng sinh nhiệt, nhiệt làm hỏng vỏ cách điện, rồi hai dây chạm nhau. Dấu hiệu sớm là ổ cắm bị nóng.
• Dây nối dài, dây ổ cắm kéo — bị kẹp dưới chân bàn, bị gập đi gập lại một chỗ.
• Dây cũ, vỏ giòn — nhà dùng trên chục năm, vỏ nhựa đã cứng và nứt. Xem thêm dây điện xuống cấp.
• Chuột cắn — hay gặp ở trần giả, gầm bếp, kho. Xem chuột cắn dây điện.
• Nước vào — hộp nối ngoài trời, ban công, chỗ dột.

Điểm chung: đều là chỗ không nhìn thấy khi dùng hằng ngày.

Chập rồi aptomat có cắt không

Có, trong trường hợp hai dây chạm hẳn vào nhau như trong clip. Dòng vọt lên rất cao, aptomat cắt.

Nhưng có một kiểu sự cố khác mà aptomat thường không cắt: khi mối nối chỉ lỏng chứ chưa chạm hẳn. Lúc đó điện vẫn chạy qua khe hở, sinh tia lửa liên tục ở một điểm, nhưng dòng điện tổng thì vẫn bình thường — đúng bằng mức cái quạt, cái tủ lạnh vẫn đang dùng. Aptomat nhìn vào dòng, thấy dòng bình thường thì nó không có lý do gì để cắt.

Đó là lý do có những vụ aptomat không nhảy mà vẫn cháy. Muốn hiểu kỹ hiện tượng này thì xem hồ quang điện là gì.

Thiết bị dập tia lửa điện sinh ra để lo đúng phần aptomat không lo: nó hỗ trợ hạn chế việc phát sinh tia hồ quang khi có chạm chập hoặc quá tải. Thông số cụ thể của từng mã thì theo catalog nhà sản xuất, anh chị xin xem bản catalog trước khi mua.

Đừng tự thử ở nhà

Nói thẳng chỗ này vì đã có người hỏi. Thí nghiệm trong clip làm được là vì:

• Làm trong hộp thiết bị kín, có khung kim loại chắn, không có vật dễ cháy xung quanh.
• Mạch đã có thiết bị bảo vệ lắp sẵn phía trước, chuẩn bị cho đúng tình huống đó.
• Người làm có chuyên môn, biết trước chuyện gì sẽ xảy ra và dừng được.

Ở nhà thì không có đủ ba thứ đó. Chập một cái trong phòng khách là tia lửa bắn vào rèm, vào sofa, vào thùng giấy. Chưa kể tay đang cầm dây.

Muốn xem tận mắt thì xem MHHVIETNAM chạy thử, đừng tự làm.

Điều cần nói rõ

Clip trên là một lần thử trong điều kiện đã chuẩn bị, không phải kết quả đo kiểm. Nó cho thấy hiện tượng chập điện trông như thế nào, không phải bằng chứng về hiệu suất của thiết bị nào.

Thiết bị an toàn điện hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ điện giật và cháy do sự cố điện. Nó không thay được dây dẫn đúng tiết diện, không thay được mối nối làm cẩn thận, và không bù được cho một tủ điện đấu nối ẩu.

Lắp đặt nên để thợ điện có tay nghề làm. Lắp sai vị trí thì thiết bị không làm được việc của nó.

Đọc thêm: Aptomat không nhảy mà vẫn cháy · Hồ quang điện là gì · Xem thiết bị chạy thử tận mắt ở đâu

Nhà anh chị có chỗ nào ổ cắm nóng, aptomat hay nhảy, hoặc dây đã cũ — gửi ảnh tủ điện, MHHVIETNAM kiểm tra giúp miễn phí. Không mất phí, không kèm điều kiện mua hàng.

MHHVIETNAM — ĐIỆN AN TOÀN – NHÀ BÌNH AN.