Hồ quang điện là gì? Nguyên nhân, tác hại và cách phòng tránh hiệu quả

Hồ quang điện là hiện tượng phóng điện xảy ra giữa hai điểm dẫn điện có khoảng hở hoặc tiếp xúc không ổn định. Khi đó, dòng điện tạo ra một luồng plasma phát sáng kèm theo nhiệt độ rất cao, có thể lên đến hàng nghìn độ C.

Không giống hiện tượng chập điện thông thường, hồ quang điện có thể xuất hiện ngay cả khi dòng điện chưa đủ lớn để aptomat ngắt. Chính vì vậy, nhiều vụ cháy bắt đầu từ những tia hồ quang nhỏ mà người sử dụng hoàn toàn không nhận ra.

Hiện tượng này có thể xảy ra ở mọi hệ thống điện, từ nhà ở, văn phòng đến các nhà máy, xưởng sản xuất, đặc biệt là những nơi có nhiều vật liệu dễ cháy như xưởng gỗ, xưởng may hoặc kho hàng.

Nguyên nhân

1. Đầu nối điện bị lỏng

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra hồ quang điện. Sau thời gian dài sử dụng, các điểm đấu nối có thể bị lỏng do rung động hoặc giãn nở nhiệt. Khi dòng điện đi qua, điện trở tiếp xúc tăng lên, sinh nhiệt và tạo tia lửa điện.

2. Dây điện xuống cấp

Lớp vỏ cách điện bị nứt, bong tróc hoặc bị chuột cắn làm lộ lõi dây dẫn. Khi các dây dẫn ở gần nhau hoặc tiếp xúc với kim loại, hồ quang điện rất dễ xuất hiện.

3. Thiết bị điện bị hư hỏng

Aptomat, công tắc, contactor, cầu dao hoặc các thiết bị đóng cắt sau thời gian dài sử dụng có thể bị mòn tiếp điểm. Mỗi lần đóng hoặc ngắt điện đều có khả năng phát sinh hồ quang điện.

4. Hệ thống điện quá tải

Khi nhiều thiết bị điện hoạt động cùng lúc vượt quá công suất thiết kế, dây dẫn và các điểm tiếp xúc sẽ nóng lên liên tục. Nếu không được xử lý kịp thời, nhiệt độ cao có thể tạo ra hồ quang điện và làm hỏng hệ thống.

Hồ quang điện nguy hiểm như thế nào?

Nhiều người chỉ quan tâm đến chập điện mà bỏ qua tia hồ quang. Thực tế, đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây cháy do sự cố điện.

Khi tia hồ quang xuất hiện, nhiệt lượng lớn có thể:

Làm cháy lớp vỏ cách điện của dây dẫn.
Làm nóng chảy các chi tiết kim loại.
Gây hư hỏng tủ điện và thiết bị điện.
Đốt cháy các vật liệu dễ bắt lửa xung quanh.
Gây gián đoạn hoạt động sản xuất.

Dấu hiệu nhận biết

Nếu hệ thống điện có những dấu hiệu dưới đây, bạn nên kiểm tra ngay:

Có tiếng nổ lách tách trong tủ điện.
Xuất hiện tia lửa điện khi đóng cắt.
Có mùi khét bất thường.
Dây điện hoặc aptomat nóng lên.
Đầu nối điện bị đổi màu hoặc cháy xém.
Thiết bị điện hoạt động chập chờn.

Đây đều là những dấu hiệu cảnh báo hệ thống điện đang tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tia hồ quang.

Giải pháp hạn chế nguy cơ hồ quang điện với MHHVIETNAM

Đối với các hệ thống điện 1 pha và 3 pha trong nhà ở và nhà xưởng, việc lắp đặt thiết bị bảo vệ tại tủ điện tổng là giải pháp giúp nâng cao mức độ an toàn.

Thiết bị bảo vệ cháy nổ DLMHH-1P63A-PT của MHHVIETNAM và thiết bị bảo vệ cháy nổ DLMHH-3P125A-PT của MHHVIETNAM được thiết kế để hỗ trợ bảo vệ hệ thống điện trước nhiều sự cố như quá tải, ngắn mạch, dòng điện rò, quá áp, thấp áp và hồ quang điện. Thiết bị giúp phát hiện và xử lý các bất thường của hệ thống điện, góp phần giảm nguy cơ phát triển thành cháy nổ.

Đặc biệt đối với các xưởng gỗ, xưởng cơ khí, xưởng may và các môi trường có nhiều vật liệu dễ cháy, việc kết hợp giữa hệ thống điện đạt chuẩn và thiết bị bảo vệ phù hợp sẽ giúp nâng cao an toàn cho người lao động, máy móc và tài sản.

Kết luận

Hồ quang điện là hiện tượng nguy hiểm nhưng thường khó phát hiện bằng mắt thường. Nếu không được xử lý kịp thời, tia hồ quang có thể gây hư hỏng thiết bị và là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ cháy lớn. Vì vậy, việc kiểm tra hệ thống điện định kỳ, bảo dưỡng đúng kỹ thuật và trang bị thiết bị bảo vệ phù hợp là giải pháp cần thiết để giảm thiểu rủi ro.