MHH VIETNAM - GIẢI PHÁP AN TOÀN ĐIỆN 
Nhà có trẻ nhỏ và người cao tuổi có nên lắp thiết bị chống giật không?
Câu này MHHVIETNAM nhận gần như mỗi tuần: “Nhà tôi có cháu nhỏ, lại có ông bà ở cùng, có nên lắp thêm thiết bị chống giật không, hay có aptomat là đủ?” Trả lời ngắn: nên — và nhà có hai nhóm người này thì nên ưu tiên hơn nhà chỉ có người lớn khoẻ mạnh. Bài này nói rõ vì sao, lắp gì, lắp chỗ nào trước, và cả những việc thiết bị không làm được.
Trả lời ngắn trước
Nhà có trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi thì nên có đủ hai lớp: aptomat để bảo vệ đường dây, và một thiết bị bảo vệ con người khi có dòng rò. Nhà chỉ có aptomat thường là đang thiếu lớp thứ hai.
Lý do không nằm ở dòng điện. Điện trong nhà ai cũng như nhau. Khác nhau là ở người chịu nó: trẻ nhỏ và người cao tuổi phản ứng chậm hơn, khó tự rời khỏi nguồn điện hơn, và thường ở nhà vào đúng lúc không có ai bên cạnh.
Vì sao hai nhóm này chịu nặng hơn
Theo IEC 60479 — tiêu chuẩn tham chiếu về tác động của dòng điện lên cơ thể người — mức nguy hiểm phụ thuộc vào cường độ dòng điện và thời gian dòng đi qua người. Hai yếu tố này giải thích gần hết câu chuyện.
| Nhóm | Vì sao bất lợi hơn |
|---|---|
| Trẻ nhỏ | Tò mò, hay chạm và nhét vật vào ổ cắm. Thường chân đất, tay ẩm sau khi ăn uống hay tắm rửa. Chưa biết rút tay ra, chưa biết gọi người. Cơ thể nhỏ nên cùng một dòng điện, tác động tương đối lớn hơn |
| Người cao tuổi | Phản xạ chậm hơn, sức cơ yếu hơn nên thời gian dính nguồn kéo dài hơn. Nhiều người có bệnh tim mạch sẵn. Mắt kém nên khó thấy dây hở, ổ cắm nứt. Hay ở nhà một mình ban ngày — người phát hiện đến muộn |
Người lớn khoẻ mạnh bị tê tay thì giật mình rút ra trong khoảnh khắc. Hai nhóm trên không có khoảnh khắc đó. Đây đúng là chỗ mà một thiết bị tự ngắt nguồn thay cho phản xạ của người trở nên có giá trị. MHHVIETNAM có nói kỹ chuyện mấy giây này trong video vì sao người già bị điện giật nặng hơn.
Phần trên là nguyên lý an toàn điện chung, không phải thông số của thiết bị nào.
Nhà đã có aptomat rồi thì thêm để làm gì
Đây là thắc mắc rất hợp lý, và cũng là chỗ nhiều nhà hiểu sai. Aptomat thường (MCB) sinh ra để bảo vệ đường dây, không phải để bảo vệ người.
| Thiết bị | Nó canh cái gì | Nó bỏ qua cái gì |
|---|---|---|
| Aptomat thường (MCB) | Dòng quá tải và ngắn mạch — tức là dòng quá lớn so với dây | Dòng rò qua người. Dòng rò vài chục mA nhỏ hơn định mức aptomat rất nhiều, nên nó không nhảy |
| Thiết bị chống dòng rò (RCCB, RCBO) | Dòng rò xuống đất, ngưỡng 30 mA cho bảo vệ người | Hồ quang nối tiếp ở mối nối lỏng — dòng không vượt định mức, cũng không rò xuống đất |
| Thiết bị bảo vệ điện giật cách ly của MHHVIETNAM | Lắp bổ sung ở đầu nguồn, giám sát liên tục, phát hiện dòng rò và điều kiện điện bất thường rồi ngắt nguồn | Không thay được tiếp địa, không thay được dây tốt |
Con số 30 mA không phải MHHVIETNAM tự đặt. IEC 60364-4-41 về lắp đặt điện hạ áp nêu bảo vệ bổ sung chống điện giật thường dùng thiết bị chống dòng rò ngưỡng không quá 30 mA. Nhà nào đang lắp loại 100 mA hay 300 mA cho mạch sinh hoạt thì con số đó là để bảo vệ hệ thống, không phải để bảo vệ người.
Còn một khoảng trống nữa ít ai nói: mối nối lỏng, đầu cốt ôxy hoá, dây gãy ngầm trong tường. Chỗ đó phát nhiệt và sinh tia lửa điện mà dòng vẫn trong định mức — aptomat không nhảy, thiết bị chống dòng rò cũng không thấy. Nhà cũ, nhà sửa chắp vá nhiều lần hay gặp. Nhà có aptomat đủ nhưng thiếu tiếp địa cũng là chuyện phổ biến, xem nhà lắp đủ aptomat mà thiếu tiếp địa.
Lắp gì cho nhà có trẻ nhỏ và người cao tuổi
Không cần lắp hết mọi thứ cùng lúc. Xếp theo thứ tự này, làm được tới đâu chắc tới đó:
- Tiếp địa cho nhà. Việc nền, không mất nhiều tiền, nhưng thiếu nó thì các lớp sau yếu đi. Vỏ máy giặt, vỏ bình nóng lạnh cần một đường thoát an toàn.
- Thiết bị chống dòng rò 30 mA cho nhánh ẩm — nhà tắm, bếp, máy giặt, sân. Đây là lớp trực tiếp liên quan tới người.
- Thiết bị bảo vệ điện giật cách ly ở đầu nguồn — lớp bổ sung, giám sát cả nhà, hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ điện giật và ngắt nguồn khi phát hiện bất thường.
- Nắp che ổ cắm, dẹp dây nối dài — phần không tốn tiền nhưng hay bị bỏ qua. MHHVIETNAM viết riêng trong bài an toàn điện khi nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi.
Về thiết bị của MHHVIETNAM cho nhà ở, có hai mức để chọn:
| Mã | Phù hợp khi | Theo catalog nhà sản xuất |
|---|---|---|
| JMHH 1 pha | Nhà ở bình thường, muốn bắt đầu bằng mức gọn nhẹ | Bảo vệ quá tải; bảo vệ điện giật cách ly; bảo vệ thiết bị bị ngâm nước. AC 220V, dưới 13 kW |
| NMHH 1 pha | Nhà nhiều thiết bị, muốn có thêm bảo vệ điện áp và theo dõi được bằng số | Thêm: giám sát dòng rò, bảo vệ quá áp và thấp áp, bảo vệ khi không cách ly thì tự ngắt rồi tự đóng lại, cắt sét lan truyền. AC 220V, dưới 14 kW |
Chữ “trong môi trường cách ly” cần nói rõ, vì nó là điều kiện thật: chân có dép, sàn gỗ hoặc sàn nhựa, không chạm trực tiếp xuống nền đất. Đi chân đất trên sân ướt là điều kiện khác, và khi đó thiết bị làm việc theo cách khác — phát hiện rò rồi ngắt nguồn.
Lắp chỗ nào trước trong nhà
Nhà có trẻ nhỏ và người cao tuổi thì thứ tự ưu tiên hơi khác nhà bình thường. Xếp theo mức hay xảy ra:
- Nhà tắm và bình nóng lạnh. Vừa có điện, vừa có nước, vừa là nơi ông bà vào một mình. Chỗ nên làm trước.
- Máy giặt và khu giặt phơi. Vỏ máy tê tay là dấu hiệu rất hay bị bỏ qua — xem vỏ máy giặt tê tay do ba thứ này.
- Ổ cắm thấp trong phòng khách, phòng ngủ. Đúng tầm tay trẻ đang bò và đang tập đi.
- Bếp. Tay ướt, nhiều thiết bị công suất lớn cắm chung một chỗ.
- Ổ cắm ngoài sân, ngoài hiên. Sau mưa thì bên trong đọng nước dù nhìn ngoài vẫn khô.
Nhà ẩm, nhà có khu vực hay ướt thì đọc thêm dùng điện ở chỗ ẩm: nhà tắm, bếp và ban công.
Thiết bị không làm được gì
Phần này MHHVIETNAM nói thẳng, vì nhà có trẻ nhỏ và người cao tuổi càng cần biết giới hạn để không chủ quan. Theo tài liệu kỹ thuật của sản phẩm:
- Thiết bị không thực hiện chức năng cách ly điện giữa nguồn điện và phụ tải.
- Thiết bị không bảo đảm loại bỏ nguy cơ điện giật trong mọi điều kiện.
- Thiết bị không làm cho nước trở thành môi trường an toàn khi có điện.
Nói cách khác: lắp thiết bị rồi vẫn phải che ổ cắm, vẫn tắt bình nóng lạnh trước khi tắm, vẫn không cho trẻ chơi gần tủ điện. Thiết bị là một lớp thêm vào, không phải lý do để bỏ các lớp còn lại. Ai hứa với anh chị rằng lắp xong là an toàn trong mọi trường hợp thì người đó đang nói quá.
Khi nào nên làm ngay, khi nào làm được sau
Có mấy dấu hiệu mà MHHVIETNAM khuyên không nên để sang tháng sau:
- Vỏ máy giặt, vòi sen, vỏ bình nóng lạnh tê tay, dù chỉ tê nhẹ.
- Aptomat nhảy đi nhảy lại, nhất là khi trời nồm ẩm hoặc khi bật một thiết bị cố định.
- Ổ cắm, phích nóng, ố vàng, có mùi khét.
- Nhà dùng điện nhiều năm chưa thay dây, đã sửa chắp vá nhiều lần.
- Ông bà ở nhà một mình ban ngày, hoặc trẻ đang tuổi bò và tập đi.
Còn nếu nhà vừa đi dây mới, đã có tiếp địa, đã có thiết bị chống dòng rò 30 mA cho nhánh ẩm, và chưa có dấu hiệu nào ở trên — thì việc bổ sung lớp đầu nguồn có thể làm theo kế hoạch, không cần gấp. MHHVIETNAM nói đúng như vậy, không đẩy anh chị mua cho nhanh.
Muốn tự rà trước khi gọi ai, làm theo tự kiểm điện nhà trong 30 phút. Thấy aptomat nhà mình hay nhảy thì xem thêm tám dấu hiệu điện trong nhà đang có vấn đề.
Câu hỏi thường gặp
Nhà có trẻ nhỏ thì nên lắp loại nào, aptomat chống giật hay thiết bị cách ly?
Không phải chọn một trong hai. Thiết bị chống dòng rò 30 mA cho nhánh nhà tắm, nhà bếp là lớp nên có trước. Thiết bị bảo vệ điện giật cách ly lắp ở đầu nguồn là lớp bổ sung cho cả nhà. Hai lớp làm hai việc khác nhau, lắp cùng được.
Ông bà hay quên, lắp thiết bị có làm phức tạp thêm không?
Không. Thiết bị nằm trong tủ điện, không ai phải bấm gì khi dùng điện hàng ngày. Việc cần nhớ là bấm nút TEST định kỳ, và việc đó người giữ tủ điện của nhà làm, không phải ông bà.
Nhà đang dùng điện lâu năm, lắp thêm được không hay phải đi lại dây?
Phần lớn trường hợp lắp bổ sung được vào tủ điện hiện có, không phải đập tường đi lại dây. Nhưng nhà điện cũ nên để thợ xem tủ điện và tiếp địa trước, vì có nhà cần dọn lại mối nối rồi lắp mới hợp lý.
Nhà có trẻ nhỏ thì lắp ở tủ điện tổng hay lắp riêng phòng của trẻ?
Lắp ở tủ điện tổng thì bảo vệ được cả nhà, hợp với nhà nhỏ. Nhà nhiều tầng, nhiều nhánh thì thêm một thiết bị chống dòng rò riêng cho nhánh có phòng trẻ và nhà tắm là hợp lý hơn — nhánh nào có sự cố thì chỉ nhánh đó bị ngắt, cả nhà không mất điện.
Lắp rồi có còn phải dùng nắp che ổ cắm nữa không?
Vẫn cần. Nắp che ngăn trẻ chạm vào ngay từ đầu, thiết bị thì xử lý khi sự cố đã xảy ra. Ngăn trước luôn tốt hơn xử lý sau, và hai thứ này không thay thế nhau.
Nhà muốn lắp thì cần nói gì để MHHVIETNAM tư vấn nhanh?
Gửi ảnh tủ điện, nói giúp át tổng bao nhiêu ampe, nhà mấy tầng, và nhà có bình nóng lạnh hay máy giặt ở đâu. Chừng đó là nhân viên tư vấn được nên lắp lớp nào trước và báo giá theo đúng tủ điện nhà mình.
Nhắn cho MHHVIETNAM theo cách anh chị thấy tiện
Nhắn Zalo gửi ảnh tủ điện nhà mình
Gọi 0394 12 12 68
Để lại số, MHHVIETNAM gọi lại
Xem thiết bị liên quan: Nhóm thiết bị bảo vệ điện giật cách ly · MHHVIETNAM xem tin trong giờ hành chính.
Đọc thêm: An toàn điện khi nhà có trẻ nhỏ và người lớn tuổi · Dùng điện ở chỗ ẩm: nhà tắm, bếp và ban công · Tự kiểm điện nhà trong 30 phút
MHHVIETNAM — ĐIỆN AN TOÀN – NHÀ BÌNH AN.
