Dùng điện ở chỗ ẩm: nhà tắm, bếp và ban công

Cùng một hệ thống điện, cùng một thiết bị, nhưng đặt ở nhà tắm thì rủi ro khác hẳn đặt ở phòng khách. Lý do không phải vì nhà tắm “nguy hiểm” một cách chung chung, mà vì nước làm thay đổi một thứ rất cụ thể.

Bài này nói nước làm thay đổi cái gì, rồi đi qua ba chỗ ẩm nhất trong nhà — nhà tắm, bếp, ban công — mỗi chỗ cần bố trí khác nhau. Cuối bài là phần ngược lại: thứ mà bố trí đúng cũng không giải quyết được.

Đây là bài thuộc chuỗi mẹo dùng điện an toàn, cùng chuỗi với tám dấu hiệu điện trong nhà đang có vấn đề và ổ cắm và dây nối dài.

Nước làm thay đổi cái gì

Điện giật nặng hay nhẹ phụ thuộc vào dòng điện đi qua người, và dòng đó phụ thuộc vào điện trở của cả đường đi: từ chỗ chạm, qua người, qua chân, xuống đất.

Da khô có điện trở khá cao. Da ướt thì thấp hơn nhiều. Chân khô đi dép trên sàn gỗ thì đường xuống đất gần như bị cắt. Chân ướt đứng trên sàn gạch ẩm thì đường đó thông suốt.

Nên cùng một chỗ rò điện, ở phòng khách có thể chỉ hơi tê, ở nhà tắm lại là chuyện khác. Thiết bị không đổi, người không đổi — chỉ đường đi của dòng điện đổi.

Thêm một tầng nữa: ẩm trong tường làm lớp cách điện quanh dây kém dần. Chỗ này không gây giật ngay, nhưng sau vài năm thì một đoạn dây trong tường ẩm khác hẳn đoạn dây trong tường khô.

Nhà tắm

Chỗ ẩm nhiều nhất và cũng là chỗ người tiếp xúc nước trực tiếp.

Bình nóng lạnh

Thiết bị đáng để ý nhất trong nhà tắm, vì nó vừa có công suất lớn, vừa đặt ngay chỗ có nước, vừa thường treo cao nên ít ai kiểm.

• Vỏ kim loại phải được nối đất. Đây là việc của thợ lúc lắp, nhưng chủ nhà kiểm được bằng cách hỏi và xem có dây nối vào vỏ không.
• Tắt trước khi tắm nếu bình không có bảo vệ chống rò riêng. Nhiều nhà bật suốt vì sợ nước nguội — nhưng bật suốt nghĩa là lúc đang tắm thì thanh đốt vẫn có điện.
• Chạm vỏ thấy tê, dù nhẹ, dù một lần: ngắt aptomat nhánh đó và gọi thợ. Dấu hiệu này không tự hết.

Ổ cắm và công tắc

Nguyên tắc bố trí: càng xa vùng nước càng tốt, và càng cao càng tốt.

⛔ Không cắm ổ kéo dài vào nhà tắm để dùng tạm. Ổ kéo dài không có nắp che và thường để sàn — đúng hai thứ không nên có ở chỗ ướt.

Bếp

Bếp ẩm ít hơn nhà tắm nhưng có thêm hai thứ: nhiệt và dầu mỡ.

Dầu mỡ bám vào ổ cắm theo thời gian, trộn với bụi thành một lớp dẫn điện kém nhưng không cách điện hẳn. Lớp đó cộng với ẩm là điều kiện cho dòng rò bề mặt.

• Ổ cắm cách bồn rửa và cách bếp nấu. Không đặt ngay phía sau bếp, nơi hơi nước và dầu bốc lên liên tục.
• Thiết bị sinh nhiệt mỗi thứ một ổ. Bếp điện, lò nướng, ấm — tính ra ampe theo cách ở bài ổ cắm và dây nối dài.
• Lau ổ cắm khi lau bếp, nhưng lau khô, và ngắt aptomat nhánh đó nếu muốn lau kỹ.
• Không để vật dễ bắt lửa sát ổ cắm — giấy, khăn, hộp carton.

Nhà vừa ở vừa bán hàng thì bếp hay bị kê sát khu hàng hoá. Phần riêng cho loại nhà này ở bài nhà ở kết hợp kinh doanh.

Ban công, sân và chỗ ngoài trời

Chỗ này có thứ nhà tắm và bếp không có: mưa và nắng. Nắng làm vỏ nhựa giòn, mưa làm nước vào, và hai thứ thay nhau quanh năm.

Máy giặt đặt ngoài ban công

Rất phổ biến, và là trường hợp gom đủ mọi yếu tố: thiết bị có nước, vỏ kim loại, đặt chỗ ẩm, thường cắm vào một ổ không có nắp che.

• Vỏ máy phải được nối đất. Chạm vỏ máy giặt thấy tê là dấu hiệu cần xử lý ngay, không chờ.
• Ổ cắm phải có nắp che và đặt cao hơn mặt sàn, không nằm chỗ nước đọng khi giặt.
• Có mái che thật — mái che hờ vẫn để mưa tạt vào khi có gió.

Hộp nối và ổ cắm ngoài trời

Hộp nối ngoài trời phải đóng kín nắp và có lỗ thoát nước ở đáy. Nắp hở thì nước mưa vào và đọng lại bên trong — hộp thành một chỗ chứa nước có điện.

Việc kiểm mất một phút: đi một vòng ban công và sân, xem hộp nào nứt nắp, hộp nào mất vít, ổ nào mất nắp che. Nên làm trước mùa mưa. Phần đầy đủ cho mùa mưa ở bài điện giật mùa mưa.

Tường ẩm — thứ xử lý khó nhất

Ba mục trên nói về chỗ nhìn thấy nước. Tường ẩm thì khác: nó không ướt sờ thấy, nhưng ẩm liên tục trong nhiều năm.

Dấu hiệu nhận ra: vệt loang trên tường · sơn bong, phồng · mốc xanh đen ở góc tường · mùi ẩm trong phòng kín. Có mấy dấu hiệu đó ở vùng quanh ổ cắm hoặc quanh đường dây đi trong tường thì đáng để ý.

Xử lý gốc là chống ẩm cho tường, không phải đổi ổ cắm. Nhưng trong lúc chưa chống ẩm được, việc làm được là: không treo thêm thiết bị vào mảng tường đó, và cho thợ đo điện trở cách điện của nhánh đi qua đó.

Thứ bố trí đúng cũng không chặn được

Mọi mẹo ở trên làm một việc: giảm khả năng người và nước gặp nhau ở chỗ có điện. Chúng làm tốt việc đó. Nhưng chúng không can thiệp vào bản thân dòng rò.

Đặt ổ cắm xa bồn rửa không ngăn được việc thanh đốt trong bình nóng lạnh bị rò ra vỏ sau vài năm. Có mái che không ngăn được lớp cách điện trong tường ẩm kém dần. Mấy thứ đó xảy ra bên trong thiết bị và bên trong tường, và không phát ra dấu hiệu nào cho tới khi có người chạm vào.

Đó là chỗ của thiết bị theo dõi liên tục. Thiết bị bảo vệ điện giật cách ly theo dõi dòng rò và hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ điện giật trong môi trường cách ly — tức khi người đi dép, đứng trên sàn nhựa hoặc sàn gỗ, không chạm trực tiếp nền đất. Nhà ở thì xem thiết bị 1 pha cho gia đình.

Việc làm được ngay và việc phải gọi thợ

⛔ Ba việc không nên làm trong mọi trường hợp: dùng ổ kéo dài trong nhà tắm · chạm thiết bị điện khi tay hoặc chân đang ướt · dùng tiếp thiết bị đã một lần làm tê tay với lý do “chỉ tê nhẹ”.

Câu hỏi thường gặp

Bình nóng lạnh có chống giật sẵn thì có cần tắt trước khi tắm không?

Bộ chống giật đi kèm bình bảo vệ cho chính cái bình đó, và nó cũng là một thiết bị có tuổi. Tắt trước khi tắm là việc không mất gì mà bỏ được một yếu tố rủi ro. Nhiều nhà chọn cách bật sớm hơn 20 phút rồi tắt.

Nhà tắm nhỏ, không có chỗ nào xa nước để đặt ổ cắm thì làm sao?

Thì bỏ ổ cắm trong nhà tắm. Máy sấy và máy cạo râu dùng ở ngoài, trước gương ngoài phòng. Đây là cách phổ biến ở nhà có nhà tắm nhỏ, và nó bỏ hẳn vấn đề thay vì xử lý vòng quanh.

Máy giặt chạm vào thấy tê nhẹ, có phải đổi máy không?

Chưa chắc phải đổi máy — nguyên nhân có thể ở phần nối đất hoặc ở ổ cắm. Nhưng phải ngắt aptomat nhánh đó và cho thợ đo trước khi dùng lại. Không dùng tiếp rồi chờ xem.

Tường ẩm thì có cần đi lại dây toàn bộ không?

Phụ thuộc mức ẩm và tuổi hệ thống. Cách đúng là cho thợ đo điện trở cách điện của chính nhánh đó rồi quyết định theo số đo, không quyết theo cảm giác tường ẩm nhiều hay ít.

Có nên dùng ổ cắm chống nước cho ban công?

Nên, nếu ổ đó ở chỗ mưa tạt được. Nhưng nắp che chỉ xử lý nước từ ngoài vào. Nó không xử lý ẩm trong tường và không xử lý dòng rò từ thiết bị.

Đọc thêm: Điện giật mùa mưa · Tám dấu hiệu điện trong nhà đang có vấn đề · Thiết bị 1 pha cho gia đình

MHHVIETNAM — phân phối thiết bị an toàn điện.
Ngăn điện giật – Chặn cháy lan; Điện an toàn, nhà bình an.