MHH VIETNAM - GIẢI PHÁP AN TOÀN ĐIỆN HÀNG ĐẦU VIỆT NAM
Thiết bị chống giật có mấy loại? So sánh và cách chọn
Gõ “thiết bị chống giật” lên mạng là ra hàng chục thứ khác nhau: át chống giật vài trăm nghìn, biến áp cách ly cồng kềnh, thiết bị chống sốc cách ly vài triệu, ổn áp, cục chống rò gắn trên dây bình nóng lạnh. Chúng không phải cùng một loại, và cũng không thay thế nhau. Bài này xếp lại cho rõ: có mấy loại, mỗi loại làm gì, và nhà bạn cần loại nào.
Nội dung bài viết
Năm nhóm thiết bị chống giật đang có
Nhóm 1 – Át chống giật (RCCB, ELCB, RCBO)
Lắp trong tủ điện. Phát hiện dòng rò vượt ngưỡng (15 mA hoặc 30 mA) rồi ngắt mạch. Rẻ, phổ biến, nhà nào cũng nên có.
Ranh giới: ngắt sau khi dòng rò đã xuất hiện, và bỏ qua mọi mức rò dưới ngưỡng. Chi tiết ở bài aptomat chống giật là gì.
Nhóm 2 – Cục chống rò gắn trên dây nguồn
Hộp nhỏ gắn ngay trên dây cắm của một thiết bị, có nút Test và Reset. Hay dùng cho bình nóng lạnh.
Ranh giới: chỉ bảo vệ đúng thiết bị đó. Chất lượng chênh lệch rất lớn giữa các hãng.
Nhóm 3 – Biến áp cách ly
Thiết bị đời cũ, nặng và cồng kềnh, thường dùng cho một khu vực hoặc một thiết bị cụ thể.
Ranh giới: kích thước lớn, khó lắp cho cả nhà, và có tổn hao điện.
Nhóm 4 – Thiết bị bảo vệ điện giật cách ly lắp đầu nguồn
Lắp ở tủ điện tổng, phủ toàn bộ nhà. Ngoài chống giật còn gộp thêm các lớp khác như bảo vệ khi thiết bị bị ngâm nước và bảo vệ điện áp bất thường.
Nhóm 5 – Ổn áp, chống sét lan truyền
Nói cho đủ: hai thứ này không phải thiết bị chống giật. Ổn áp giữ điện áp ổn định, chống sét lan truyền lo phần sét theo đường dây. Nhiều người mua nhầm vì tưởng có chống giật.
Bảng so sánh năm nhóm
| Tiêu chí | Át chống giật | Cục chống rò rời | Biến áp cách ly | Cách ly đầu nguồn | Ổn áp |
|---|---|---|---|---|---|
| Phạm vi bảo vệ | Một nhánh | Một thiết bị | Cục bộ | Cả nhà | Cả nhà |
| Chống điện giật | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✘ |
| Chống quá tải, ngắn mạch | Tuỳ loại | ✘ | ✘ | ✔ | ✘ |
| Bảo vệ điện áp cao/thấp | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ |
| Thiết bị bị ngâm nước | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ | ✘ |
| Kích thước | Nhỏ | Rất nhỏ | Lớn, nặng | Nhỏ | Lớn |
| Cần mở tủ điện để lắp | Có | Không | Có | Có | Không |
Tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan tra tại cổng Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN.
Chúng cộng vào nhau, không trừ đi nhau
Đây là hiểu nhầm hay gặp nhất: nghĩ rằng lắp cái mới thì bỏ cái cũ.
Nhà lắp thiết bị cách ly ở đầu nguồn thì vẫn giữ nguyên aptomat và át chống giật ở các nhánh. Đây là thêm một lớp, không phải đổi lớp.
Hình dung một hệ thống đủ lớp cho nhà ở:
| Lớp | Vị trí | Lo việc gì |
|---|---|---|
| Lớp 1 | Aptomat tổng | Quá tải, ngắn mạch cả nhà |
| Lớp 2 | Thiết bị cách ly đầu nguồn | Điện giật, điện áp bất thường, thiết bị ngâm nước |
| Lớp 3 | Aptomat/RCBO từng nhánh | Khoanh vùng sự cố, dò lỗi dễ |
| Lớp 4 | Tiếp địa | Cho dòng rò một đường thoát xuống đất thay vì qua người |
Nhà thiếu tiếp địa thì nên làm trước khi nghĩ tới việc mua thêm thiết bị – đây là phần nền tảng mà nhiều nhà Việt Nam bỏ qua.
Chọn theo nhà bạn
| Tình huống | Nên có gì |
|---|---|
| Nhà thuê ngắn hạn, không mở được tủ điện | Cục chống rò rời cho bình nóng lạnh, máy giặt |
| Căn hộ, nhà phố, ngân sách vừa | Aptomat tổng + RCBO từng nhánh + tiếp địa |
| Nhà có trẻ nhỏ hoặc người già | Như trên, cộng lớp cách ly ở đầu nguồn |
| Nhà có bình nóng lạnh, máy giặt, máy bơm gần nước | RCBO 15 mA cho các nhánh đó, cộng lớp đầu nguồn |
| Khu điện chập chờn, hay mất điện đột ngột, hay có sét | Lớp đầu nguồn có bảo vệ điện áp – át chống giật không lo phần này |
| Nhà đang xây mới | Làm đủ 4 lớp ngay từ đầu, rẻ hơn lắp bổ sung nhiều |
| Nhà xưởng, biệt thự điện 3 pha | Khảo sát riêng – xem bản 3 pha |
Ba thứ nên cảnh giác khi mua
- Hàng không có nút Test. Không có nút Test thì không phải thiết bị chống giật, dù người bán gọi nó là gì.
- Hàng trôi nổi không nguồn gốc. Có loại bấm Test vẫn kêu tách nhưng đã mất khả năng ngắt thật. Đây là thứ không nên tiết kiệm.
- Lời hứa không có điều kiện. Nơi nào nói với bạn “lắp vào là không bao giờ bị giật nữa” mà không nêu điều kiện nào – nên dừng lại suy nghĩ. Mọi thiết bị đều có ranh giới của nó.
Ba câu nên hỏi bất kỳ người bán nào: “Ai kiểm định thiết bị này, cho tôi xem giấy?” · “Bảo hành bao lâu, sửa hay đổi?” · “Trường hợp nào thiết bị KHÔNG bảo vệ được?”
Nhóm thiết bị lắp đầu nguồn: JMHH và JPMHH
Nhóm 4 trong danh sách trên – thiết bị lắp ở đầu nguồn tổng, phủ cả nhà thay vì từng nhánh. Đây là chỗ MHHVIETNAM làm, và dưới đây là hai mã dùng cho hộ gia đình điện 1 pha.
MHHVIETNAM có hai mã dùng cho hộ gia đình điện 1 pha, và chúng khác nhau ở một điểm rất cụ thể chứ không phải “đắt hơn thì tốt hơn”:
JMHH và JPMHH khác nhau ở đâu
| Lớp bảo vệ | Aptomat / CB thường | Át chống giật (RCBO) | JMHH | JPMHH |
|---|---|---|---|---|
| Bảo vệ quá tải | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ |
| Bảo vệ ngắn mạch | ✔ | ✔ | ✘ | ✔ |
| Ngắt khi có dòng rò | ✘ | ✔ | ✘ | ✔ |
| Chạm dây điện trong môi trường cách ly thì không bị giật | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ |
| Khi KHÔNG ở môi trường cách ly: ngắt nguồn trong khoảng 0,1 giây | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ |
| Cảnh báo khi có điện rò ra môi trường | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ |
| Bảo vệ khi thiết bị điện bị ngâm nước | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ |
| Bảo vệ khi điện áp lên quá cao hoặc tụt quá thấp | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ |
Bảng lập theo tính năng công bố trong catalog sản phẩm. Aptomat và át chống giật ghi theo chức năng phổ biến của nhóm thiết bị đó.
Đọc bảng này cho đúng
Dòng quan trọng nhất là dòng thứ 5. Cả JMHH và JPMHH đều cho kết quả “chạm dây điện không bị giật” trong môi trường cách ly – nghĩa là bạn đi dép, sàn nhà lát gỗ hoặc nhựa, không tiếp xúc trực tiếp nền đất.
Nhưng đời sống không phải lúc nào cũng vậy. Trẻ con chạy chân trần. Người lớn ra sân ướt. Nhà tầng trệt nền ẩm. Đó là tình huống không cách ly – và chỉ JPMHH mới có thêm lớp xử lý cho tình huống đó: phát hiện dòng rò rồi ngắt nguồn trong khoảng 0,1 giây.
Ba dòng cuối bảng cũng đáng chú ý, vì đây là những tình huống mà aptomat và át chống giật đều không được thiết kế để xử lý: thiết bị bị ngâm nước, và điện áp lên quá cao hoặc tụt quá thấp.
Vậy nên chọn mã nào?
| Nhà bạn | Gợi ý |
|---|---|
| Căn hộ, nhà phố bình thường. Sàn gạch khô, cả nhà đi dép trong nhà | JMHH – đây là mức đa số người mua chọn |
| Có trẻ nhỏ hay chạy chân trần | JPMHH – vì trẻ thường ở đúng tình huống “không cách ly” |
| Nhà có sân, tầng trệt nền ẩm, hay bị nồm | JPMHH |
| Khu vực điện chập chờn, hay mất điện đột ngột | JPMHH – có lớp bảo vệ trên/dưới điện áp |
| Nhà cho thuê, homestay – không kiểm soát được cách khách dùng | JPMHH |
| Nhà xưởng, biệt thự dùng điện 3 pha | Bản 3 pha – không lắp bản 1 pha được |
Nói rõ giới hạn
Thiết bị hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ điện giật và chập cháy. Nó không phải lắp vào là hết lo, và chúng tôi không nói vậy.
- Câu “chạm dây không bị giật” chỉ đúng trong môi trường cách ly. Ngoài điều kiện đó, thiết bị chuyển sang cơ chế phát hiện dòng rò và ngắt nhanh – giảm nguy cơ, chứ không phải bạn miễn nhiễm với điện.
- Thiết bị lắp sau aptomat tổng, là thêm một lớp, không thay aptomat. Các nhánh trong nhà vẫn cần aptomat riêng.
- Lắp trên hệ thống dây đã mục, đấu nối chắp vá thì nên sửa dây trước. Thiết bị tốt không chữa được gốc rễ đó.
- Nhấn nút Test mỗi tháng một lần. Thiết bị bảo vệ hỏng im lặng – không kiểm thì bạn vẫn tưởng mình đang được bảo vệ.
Ba thứ kiểm chứng được trước khi mua
- Bảo hành 36 tháng, 1 đổi 1. Lỗi kỹ thuật thì đổi máy mới, không phải chờ sửa. Kích hoạt tại Kiểm tra bảo hành – đây cũng là cách tra xem hàng bạn cầm có phải hàng chính hãng.
- Bảo hiểm MIC suốt vòng đời sản phẩm. Gọi tổng đài MIC 1900 558 891 hỏi trước khi mua – chúng tôi để số công khai chính vì muốn bạn gọi kiểm chứng.
- Kiểm định tại Trung tâm Thí nghiệm điện Hà Nội I, đơn vị độc lập. Giấy đăng công khai tại mục Chứng nhận.
Muốn xem danh sách đầy đủ thiết bị an toàn điện cho cả căn nhà và thứ tự nên làm, đọc bài thiết bị an toàn điện cho gia đình.
Đọc thêm các tình huống cụ thể: rò điện ra vỏ máy, rò điện âm tường, và điện mất rồi có lại làm hỏng máy.
Câu hỏi thường gặp
Thiết bị chống giật có mấy loại?
Có 4 nhóm thật sự chống giật: át chống giật lắp tủ điện, cục chống rò gắn trên dây, biến áp cách ly, và thiết bị cách ly lắp đầu nguồn. Ổn áp và chống sét lan truyền không phải thiết bị chống giật.
Thiết bị chống giật và thiết bị chống rò điện khác nhau không?
Là cùng một nhóm sản phẩm, gọi theo hai góc: “chống rò” nói về thứ thiết bị phát hiện, “chống giật” nói về kết quả.
Lắp thiết bị mới thì có phải bỏ át chống giật cũ không?
Không. Các lớp cộng vào nhau. Giữ nguyên aptomat và át chống giật ở các nhánh.
Nhà đã có át chống giật rồi, còn cần gì nữa?
Tuỳ nhà. Nếu không có trẻ nhỏ, không có khu vực điện gần nước, điện khu vực ổn định thì át chống giật đã đủ dùng. Nếu có ít nhất một trong ba điều đó thì bạn đang thiếu một lớp.
Ổn áp có chống giật được không?
Không. Ổn áp giữ điện áp ra ổn định, không phát hiện dòng rò và không bảo vệ người.
Biến áp cách ly và thiết bị cách ly đầu nguồn khác gì nhau?
Biến áp cách ly là thiết bị đời cũ, nặng và cồng kềnh, thường dùng cho một khu vực. Thiết bị cách ly đầu nguồn nhỏ gọn, lắp trong tủ điện và gộp thêm nhiều lớp bảo vệ khác.
Nhà không có tiếp địa thì lắp thiết bị chống giật có tác dụng không?
Có tác dụng, nhưng chưa đủ. Nên làm tiếp địa – đây là phần nền tảng và thường bị bỏ qua nhất.
Có thiết bị nào chống giật được trong mọi trường hợp không?
Không. Mọi thiết bị đều có ranh giới. Điều bạn làm được là xếp đủ lớp để giảm nguy cơ, và bấm nút Test hằng tháng để biết chúng còn hoạt động.
Bao lâu nên kiểm tra các thiết bị này?
Bấm Test hằng tháng. Kiểm tra tổng thể hệ thống điện 3–5 năm một lần, hoặc ngay khi lắp thêm thiết bị công suất lớn – xem bao lâu nên kiểm tra hệ thống điện.
Kết
- “Thiết bị chống giật” là tên chung cho bốn nhóm khác nhau. Ổn áp và chống sét không nằm trong đó.
- Chúng cộng vào nhau chứ không trừ đi nhau – lắp cái mới không có nghĩa bỏ cái cũ.
- Nhà đủ lớp gồm: aptomat tổng, lớp cách ly đầu nguồn, aptomat/RCBO từng nhánh, và tiếp địa.
- Không thiết bị nào bảo vệ được trong mọi trường hợp. Ai nói ngược lại thì nên nghi ngờ.
Không chắc nhà mình đang thiếu lớp nào? Nhắn cho chúng tôi số A ghi trên aptomat tổng và nhà 1 pha hay 3 pha – trả lời trong một tin, không hỏi vòng vo.
Hotline / Zalo: 0394 121 268
MHHVIETNAM – Ngăn điện giật – Chặn cháy lan; Điện an toàn, nhà bình an.
