MHH VIETNAM - GIẢI PHÁP AN TOÀN ĐIỆN 
An toàn điện mặt trời áp mái: 7 nguyên nhân sự cố
An toàn điện mặt trời áp mái là phần ít được nói tới khi người ta bàn về chuyện lắp pin mặt trời. Hệ thống này có một đặc điểm mà hệ điện thường không có: phía một chiều (DC) vẫn mang điện ngay cả khi đã cắt aptomat tổng, miễn là mặt trời còn chiếu. Hiểu điểm này rồi thì các rủi ro còn lại đều xử lý được. Bài này nêu các nguy cơ thật của hệ áp mái và cách phòng.
Hệ áp mái gồm những gì
Một hệ điển hình có: tấm pin trên mái → dây DC → tủ DC (cầu chì, chống sét, cầu dao DC) → inverter (biến đổi DC sang AC) → tủ AC → hòa vào tủ điện nhà. Mỗi khâu có rủi ro riêng, nhưng khâu DC là khâu khác biệt rõ rệt so với điện dân dụng thông thường.
Vì sao phía DC nguy hiểm theo cách riêng
- Không có điểm tắt thật sự. Tấm pin tạo điện khi có nắng. Cắt aptomat trong nhà không làm dây DC trên mái hết điện.
- Điện áp chuỗi pin cao. Nhiều tấm nối tiếp cho điện áp vài trăm vôn một chiều — mức này nguy hiểm cho người tiếp xúc.
- Hồ quang DC khó tự tắt. Với dòng xoay chiều, hồ quang có cơ hội tắt mỗi lần dòng đi qua điểm không. Dòng một chiều không có điểm không đó, nên hồ quang tại mối nối lỏng hoặc đầu MC4 hỏng có xu hướng duy trì lâu hơn và sinh nhiệt rất cao.
Để hiểu bản chất hồ quang, xem hồ quang điện là gì và hồ quang điện nguy hiểm như thế nào.
Bảy nguyên nhân sự cố thường gặp ở hệ áp mái
| Nguyên nhân | Dấu hiệu | Phòng tránh |
|---|---|---|
| Đầu nối MC4 lắp không chặt hoặc lẫn hãng | Sản lượng tụt, đầu nối ố đen, có vết chảy nhựa | Dùng đầu nối cùng loại, bấm đúng dụng cụ, kiểm tra sau 6 tháng vận hành |
| Dây DC không chịu được tia UV | Vỏ dây bạc màu, nứt, giòn | Dùng dây chuyên dụng cho điện mặt trời, đi trong máng che nắng |
| Chuột cắn dây dưới tấm pin | Mất chuỗi, inverter báo lỗi cách điện | Lưới chắn quanh mép mái pin |
| Nước mưa vào hộp đấu nối | Inverter báo lỗi cách điện vào sáng sớm, trời ẩm | Hộp đạt cấp bảo vệ ngoài trời, lỗ cáp quay xuống, gioăng còn tốt |
| Inverter đặt chỗ nóng, bí gió | Máy giảm công suất buổi trưa, quạt kêu to | Đặt nơi râm, thoáng, chừa khoảng cách theo hướng dẫn nhà sản xuất |
| Thiếu chống sét lan truyền | Hỏng inverter sau mùa giông | Lắp chống sét cả phía DC và AC, kiểm tra sau mỗi mùa mưa bão |
| Tiếp địa khung giàn không đạt | Chạm khung thấy tê tay | Tiếp địa khung nhôm và giàn đỡ, đo điện trở khi nghiệm thu |
Về chống sét, xem thêm chống sét lan truyền cho nhà ở.
Những việc chủ nhà nên tự kiểm tra
- Theo dõi sản lượng hằng tháng. Sản lượng tụt bất thường so với cùng kỳ thường là dấu hiệu có chuỗi pin lỗi hoặc đầu nối kém.
- Đọc mã lỗi inverter. Lỗi cách điện (insulation / ISO fault) báo lặp lại là dấu hiệu nước hoặc hư hỏng vỏ dây, cần gọi đơn vị lắp đặt, không bỏ qua.
- Nhìn mái sau mưa bão. Tấm xô lệch, máng dây bung, lá cây phủ đầu nối.
- Nghe và ngửi gần inverter. Tiếng lách tách, mùi khét là dấu hiệu dừng hệ thống và gọi kỹ thuật.
Việc leo lên mái, mở tủ DC hoặc tháo đầu nối phải do thợ có chuyên môn thực hiện. Không tự tháo đầu nối DC khi trời đang nắng.
Khi có cháy ở nhà lắp điện mặt trời
Có hai điều lực lượng chữa cháy cần biết và chủ nhà nên chuẩn bị trước:
- Dán nhãn cảnh báo tại tủ điện tổng và hộp công tơ, ghi rõ nhà có hệ điện mặt trời và vị trí cầu dao DC.
- Có sơ đồ hệ thống treo gần tủ điện: vị trí tấm pin, tuyến dây DC, vị trí inverter và các điểm cắt.
Nước chữa cháy và dây DC đang mang điện là tổ hợp nguy hiểm, vì vậy thông tin này giúp lực lượng chữa cháy xử lý đúng cách. Tham khảo cháy điện có dùng nước được không.
Bảo vệ cho phía AC trong nhà
Hệ áp mái làm tăng dòng chạy trong tủ điện nhà vào ban ngày, và thêm một nguồn điện nữa đấu vào hệ thống cũ. Nếu dây và tủ điện trong nhà đã cũ, đây là lúc nên rà lại. Nhiều gia đình lắp thêm thiết bị hỗ trợ bảo vệ điện giật 1 pha của MHHVIETNAM tại nguồn tổng để hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ điện giật và bảo vệ hệ thống trước quá áp, quá tải. Với nhà xưởng hoặc hộ kinh doanh dùng tải 3 pha, thiết bị chống cháy nổ 3 pha DL1MHH-3P80A-PT hỗ trợ dập tia hồ quang và bảo vệ quá nhiệt tại tủ điện.
Các thiết bị này bảo vệ phía xoay chiều. Chúng là lớp bảo vệ bổ sung, không thay thế các thiết bị bảo vệ chuyên dụng cho phía một chiều của hệ điện mặt trời, không thay thế chống sét và không thay thế bảo trì định kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Lắp điện mặt trời có làm nhà dễ cháy hơn không?
Một hệ được thiết kế đúng, thi công đúng và bảo trì định kỳ không làm nhà dễ cháy. Rủi ro đến từ vật tư không đạt chuẩn, đầu nối lắp ẩu và việc nhiều năm không ai kiểm tra lại mái.
Bao lâu nên bảo trì hệ áp mái?
Thường là mỗi 6–12 tháng: vệ sinh tấm pin, kiểm tra đầu nối và máng dây, siết lại tủ DC và AC, đo điện trở cách điện, đọc lại nhật ký lỗi của inverter.
Mất điện lưới thì hệ áp mái có còn chạy không?
Hệ hòa lưới thông thường sẽ ngắt khi mất điện lưới, đây là yêu cầu an toàn để không gây nguy hiểm cho thợ đang sửa đường dây. Muốn có điện khi mất lưới thì cần hệ có lưu trữ và chức năng tách lưới.
Nhà mái tôn có lắp được không?
Lắp được, nhưng cần chú ý tiếp địa cho khung giàn và mái tôn, vì mái tôn dẫn điện tốt. Xem thêm giật điện tại nhà mái tôn.
Kết luận
An toàn điện mặt trời áp mái xoay quanh một điều cần nhớ: phía một chiều vẫn mang điện khi còn nắng, nên mọi thao tác trên mái đều phải do thợ có chuyên môn làm. Phần còn lại là vật tư đúng chuẩn, đầu nối chắc, chống sét đủ, tiếp địa đạt và bảo trì theo lịch. Hệ thống điện trong nhà cũng cần được rà lại khi lắp thêm nguồn mới.
MHHVIETNAM nhập khẩu và phân phối thiết bị an toàn điện cho gia đình và nhà xưởng. Liên hệ để được tư vấn giải pháp bảo vệ cho hệ thống điện xoay chiều của gia đình bạn.
