An toàn điện công trường xây dựng: tủ tạm, dây, máy hàn

An toàn điện công trường xây dựng khó hơn an toàn điện trong nhà ở một điểm: mọi thứ đều tạm. Dây kéo tạm, tủ điện tạm, ổ cắm treo tạm trên cột. Mà tạm bợ thường đồng nghĩa với đấu nối hở, dây nằm dưới đất ẩm, không ai chịu trách nhiệm kiểm tra. Bài này nêu các rủi ro điện thường gặp trên công trường và cách tổ chức hệ thống điện tạm cho an toàn hơn.

Vì sao điện công trường rủi ro cao

Bốn yếu tố cộng lại:

• Môi trường ẩm và dẫn điện. Nền đất, vữa ướt, giàn giáo thép, cốt pha kim loại — người thợ gần như luôn tiếp xúc với vật dẫn điện tốt.
• Thiết bị cầm tay dùng liên tục. Máy cắt, máy khoan, máy mài, máy hàn rung lắc nhiều, dây nguồn gần ổ cắm dễ gãy lõi bên trong mà nhìn ngoài không thấy.
• Dây kéo dài hàng chục mét. Dây nằm trên mặt đất, bị xe rùa chẹt qua, bị vật nặng đè, lớp vỏ cách điện mòn dần.
• Nhiều nhà thầu phụ dùng chung một nguồn. Mỗi tổ tự câu một nhánh, không ai nắm tổng tải, dẫn tới quá tải và nóng dây.

Người thợ đứng chân đất trên nền ẩm là tình huống nguy hiểm rõ rệt — xem vì sao đi chân đất dễ bị điện giật.

Tủ điện tạm trên công trường nên như thế nào

Tủ điện tạm là chỗ hay làm ẩu nhưng cũng là chỗ dễ sửa. Một tủ đạt yêu cầu tối thiểu cần:

Tủ ngoài trời bắt buộc phải chống nước. Tham khảo tủ điện ngoài trời chống nước chống rò.

Quy tắc dùng dây và ổ cắm tạm

• Dây treo cao, không rải dưới đất. Nếu buộc phải đi qua lối đi, luồn trong ống bảo vệ hoặc máng che.
• Không nối dây bằng cách xoắn rồi quấn băng dính. Dùng đầu nối chuyên dụng; mối nối hở là nguồn phát hồ quang và rò điện.
• Chọn tiết diện dây theo tải và theo chiều dài. Dây dài mà tiết diện nhỏ sẽ sụt áp và nóng. Xem cách chọn tiết diện dây điện.
• Rút phích khi hết ca. Dụng cụ cắm chờ qua đêm là rủi ro không cần thiết.
• Kiểm tra dây trước mỗi ca. Nhìn vỏ dây, sờ phích cắm xem có nóng, có nứt không.

Máy hàn — nhóm rủi ro riêng

Máy hàn vừa kéo dòng lớn vừa tạo hồ quang. Ba điểm cần chú ý:

• Kẹp mát phải kẹp trực tiếp vào vật hàn, không kẹp vào giàn giáo rồi để dòng đi vòng qua kết cấu.
• Thợ hàn mặc đồ khô, đi giày cách điện, không hàn khi người hoặc găng tay đang ướt mồ hôi.
• Không hàn gần vật liệu dễ cháy; tia lửa hàn bắn xa vài mét và có thể âm ỉ lâu sau khi ngừng hàn.

Chi tiết tại điện giật khi hàn điện.

Bảo vệ bằng thiết bị

Trên công trường, một lớp bảo vệ hiếm khi đủ vì điều kiện thay đổi liên tục. Nên bố trí theo tầng:

Tại nguồn tổng

Công trường cấp điện 3 pha thường gặp các lỗi mất pha, lệch pha, quá tải khi nhiều máy khởi động cùng lúc. Mất pha làm cháy động cơ máy trộn, máy bơm, vận thăng. Xem mất pha là gì. Thiết bị hỗ trợ bảo vệ điện giật 3 pha của MHHVIETNAM được lắp tại nguồn tổng nhằm hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ điện giật và bảo vệ hệ thống trước các sự cố mất pha, quá áp, quá tải.

Tại từng nhánh

Mỗi tủ nhánh có aptomat chống dòng rò riêng. Khi một tổ gặp sự cố, chỉ nhánh đó mất điện, công trường không dừng toàn bộ.

Tại dụng cụ

Dụng cụ cầm tay nên dùng loại cách điện kép và cắm qua ổ có bảo vệ dòng rò. Lưu ý: thiết bị bảo vệ là lớp bổ sung, không thay thế việc kiểm tra dây và không thay thế kỷ luật vận hành trên công trường.

Khi xảy ra tai nạn điện

Ngắt nguồn trước — chạy tới tủ điện tạm bật aptomat tổng về OFF. Nếu không tới được tủ, dùng vật khô không dẫn điện gạt nguồn điện ra khỏi nạn nhân. Không chạm tay trần vào nạn nhân khi chưa ngắt điện. Gọi 115 và sơ cứu: các bước sơ cứu người bị điện giật.

Câu hỏi thường gặp

Công trường nhỏ có cần tủ điện tạm riêng không?

Có. Kể cả công trình nhà dân, việc câu điện trực tiếp từ ổ cắm trong nhà ra ngoài sân bằng dây kéo là rủi ro: không có bảo vệ dòng rò riêng, không có tiếp địa cho dụng cụ, và dây thường nằm dưới nền ẩm.

Dây kéo dài bao nhiêu mét thì phải tăng tiết diện?

Không có con số chung cho mọi trường hợp vì còn phụ thuộc dòng tải. Nguyên tắc là dây càng dài, sụt áp càng lớn, nên phải tăng tiết diện. Với máy công suất lớn và khoảng cách trên 30 m, nên để thợ điện tính cụ thể.

Aptomat chống giật hay nhảy trên công trường, có nên tháo ra không?

Không. Nhảy lặp lại là dấu hiệu đang có dòng rò thật, thường do dây dụng cụ hỏng hoặc nước vào ổ cắm. Tháo thiết bị bảo vệ là bỏ đi lớp cảnh báo. Xem CB chống giật hay nhảy.

Ai chịu trách nhiệm kiểm tra điện trên công trường?

Thường là cán bộ an toàn của nhà thầu chính, phối hợp với thợ điện phụ trách hệ thống tạm. Nên có sổ ghi ngày kiểm tra và người kiểm tra để truy được khi có sự cố.

Kết luận

An toàn điện công trường xây dựng phụ thuộc vào ba thứ: tủ điện tạm làm đúng, dây và dụng cụ được kiểm tra trước mỗi ca, và đủ lớp bảo vệ chống dòng rò theo từng tầng. Công trường càng nhiều nhà thầu phụ thì càng cần một người chịu trách nhiệm chung cho hệ thống điện tạm.

MHHVIETNAM nhập khẩu và phân phối thiết bị an toàn điện cho nhà xưởng, công trình và gia đình. Liên hệ để được tư vấn cấu hình phù hợp với công suất và điều kiện thi công của công trường.