MHH VIETNAM - GIẢI PHÁP AN TOÀN ĐIỆN HÀNG ĐẦU VIỆT NAM
Chống sét lan truyền cho nhà ở: nhà nào cần, cần gì
Mỗi mùa mưa bão, nhiều nhà mất tivi, mất modem, mất bo mạch điều hoà – mà sét không hề đánh trúng nhà. Thủ phạm là sét lan truyền: xung điện áp chạy theo đường dây điện, dây mạng, dây truyền hình vào tận ổ cắm. Bài này giải thích nó khác gì chống sét trực tiếp, nhà nào cần, và cần gì.
Nội dung bài viết
Sét lan truyền là gì
Khi sét đánh xuống đường dây điện, cột điện, hoặc thậm chí xuống đất gần đó, nó tạo ra một xung điện áp rất lớn trong thời gian cực ngắn. Xung này chạy theo dây dẫn – dây điện, dây mạng, dây cáp truyền hình, dây điện thoại – đi vào nhà bạn.
Đặc điểm khiến nó nguy hiểm:
- Sét không cần đánh trúng nhà bạn. Đánh cách vài trăm mét vẫn tới được qua đường dây.
- Xung rất nhanh – tính bằng phần triệu giây. Aptomat thường không kịp phản ứng, và cũng không được thiết kế cho việc này.
- Điện áp rất cao, vượt xa mức mà bo mạch điện tử chịu được.
- Nó vào nhà qua nhiều đường cùng lúc, không chỉ dây điện.
Đây cũng là lý do đồ điện tử hỏng mà đồ “thô” như quạt, bóng đèn sợi đốt thì không sao – bo mạch nhạy hơn nhiều.
Khác gì cột thu lôi trên mái
Hai thứ hoàn toàn khác nhau, và nhiều người nhầm.
| Chống sét trực tiếp (cột thu lôi) | Chống sét lan truyền | |
|---|---|---|
| Bảo vệ khỏi | Sét đánh thẳng vào nhà | Xung điện áp theo đường dây vào nhà |
| Lắp ở đâu | Trên mái, nối xuống cọc tiếp địa | Trong tủ điện, tại đầu nguồn |
| Bảo vệ cái gì | Công trình và người | Thiết bị điện, đồ điện tử |
| Nhà phố có cần | Thường không, trừ nhà cao hoặc trống trải | Có, nếu khu vực hay sét |
Có cột thu lôi không có nghĩa là đã chống được sét lan truyền. Cột thu lôi dẫn dòng sét đánh thẳng xuống đất; nó không ngăn xung điện áp đi vào qua dây điện từ ngoài đường.
Ngược lại, nhà phố nằm giữa dãy nhà thường không cần cột thu lôi, nhưng vẫn có thể mất đồ vì sét lan truyền.
Tiêu chuẩn kỹ thuật tra tại cổng Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN.
Dấu hiệu nhà bạn từng bị
- Hỏng nhiều thiết bị cùng lúc sau một trận dông – tivi, modem, điều hoà cùng chết trong một đêm
- Modem hoặc bộ chia mạng hỏng liên tục qua các mùa mưa – đây là thiết bị hay chết nhất vì nối cả dây điện lẫn dây mạng
- Bo mạch điều hoà, bo máy giặt hỏng mà thợ nói “do sét”
- Đèn LED cháy hàng loạt sau dông
- Có mùi khét ở ổ cắm ngay sau tiếng sét lớn
Nếu năm nào cũng mất vài món sau mùa mưa, khả năng cao đó là sét lan truyền chứ không phải “đồ dởm”.
Nhà nào cần, nhà nào chưa cần
| Tình huống | Đánh giá |
|---|---|
| Khu vực hay có dông sét – vùng núi, ven biển, đồng bằng trống | 🔴 Nên có |
| Nhà đã từng mất thiết bị sau dông | 🔴 Nên có |
| Nhà nhiều đồ điện tử giá trị – máy chủ, máy tính, dàn âm thanh | 🔴 Nên có |
| Nhà dùng điện lưới trên không (dây kéo qua cột) | 🟡 Nên cân nhắc – rủi ro cao hơn cáp ngầm |
| Cơ sở kinh doanh, homestay, xưởng | 🔴 Nên có – dừng hoạt động tốn hơn nhiều |
| Căn hộ chung cư tầng thấp, khu đô thị cáp ngầm | 🟢 Ít cần – toà nhà thường đã có ở đầu nguồn |
| Khu vực ít sét, nhà không nhiều đồ điện tử | 🟢 Chưa cần vội |
Cần lắp những gì
Bảo vệ đầy đủ gồm ba phần, nhưng không phải nhà nào cũng cần cả ba:
1. Tiếp địa tốt – nền tảng bắt buộc
Thiết bị chống sét lan truyền làm việc bằng cách xả xung điện áp xuống đất. Không có tiếp địa tốt thì nó gần như vô dụng. Đây là phần phải làm trước – xem tiếp địa là gì.
2. Cắt sét tại tủ điện tổng
Đây là lớp chính, chặn xung ngay khi vào nhà. Lắp trong tủ điện, sau aptomat tổng.
3. Bảo vệ đường tín hiệu
Dây mạng, cáp truyền hình cũng dẫn xung vào. Nhà có modem, camera, đầu thu thì nên có thêm phần này – nhiều người bỏ qua rồi vẫn mất modem.
Thứ tự ưu tiên nếu ngân sách hạn chế: tiếp địa trước → cắt sét tại tủ tổng → đường tín hiệu.
Bốn hiểu lầm hay gặp
- “Nhà có cột thu lôi rồi nên không lo.” Hai thứ khác nhau, đã nói ở trên.
- “Rút phích khi có dông là đủ.” Cách này có tác dụng thật, nhưng chỉ khi bạn ở nhà và kịp rút. Sét lúc 3 giờ sáng hoặc lúc đi vắng thì không ai rút.
- “Ổ cắm chống sét bán ngoài tiệm là đủ.” Loại ổ cắm nhỏ chỉ bảo vệ được ở mức rất hạn chế và chỉ cho thiết bị cắm vào nó. Lớp chính vẫn phải ở tủ điện tổng.
- “Lắp rồi là yên tâm mãi.” Thiết bị cắt sét hao mòn sau mỗi lần chịu xung. Nhiều loại có đèn báo tình trạng – cần nhìn định kỳ và thay khi hết tác dụng.
Thiết bị gộp sẵn chống sét lan truyền
Lắp riêng một bộ cắt sét là một cách. Cách khác là chọn thiết bị bảo vệ đầu nguồn đã gộp sẵn chức năng cắt sét lan truyền cùng với các lớp khác – đỡ tốn chỗ trong tủ và đỡ phải mua nhiều món. Trong ba mức dưới đây, mức NMHH là mức có cắt sét lan truyền.
Thiết bị lắp ở đầu nguồn tổng, sau aptomat tổng – các nhánh trong nhà vẫn giữ nguyên. Thật lòng mà nói, phần lớn hộ gia đình không cần tới mức cao nhất.
| Mức | Làm được gì | Hợp với nhà nào |
|---|---|---|
| JMHH cơ bản |
Trong môi trường cách ly – đi dép, sàn gỗ hoặc nhựa – chạm vào dây điện thì sẽ không bị giật. Thêm bảo vệ quá tải và bảo vệ khi thiết bị bị ngâm nước. | Căn hộ, nhà phố bình thường. Mức đa số người mua chọn |
| JPMHH chống sốc |
Như JMHH, và khi không ở môi trường cách ly thì phát hiện dòng rò rồi ngắt nguồn trong khoảng 0,1 giây. Có cảnh báo khi điện rò ra môi trường. | Nhà có trẻ chạy chân trần, có sân, tầng trệt nền ẩm |
| NMHH nâng cao |
Thêm chỉnh được ngưỡng dòng rò, bảo vệ quá áp – thấp áp, cắt sét lan truyền, tự đóng lại | Khu điện chập chờn, hay có sét, nhà nhiều đồ điện tử đắt tiền |
Nhà xưởng hoặc biệt thự dùng điện 3 pha thì xem bản 3 pha – không lắp bản 1 pha được.
Nói rõ giới hạn: thiết bị hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ, không phải lắp vào là hết lo. Câu “chạm dây không bị giật” chỉ đúng trong môi trường cách ly; chân trần trên nền ẩm là tình huống khác, lúc đó thiết bị chuyển sang phát hiện dòng rò và ngắt nhanh. Lắp trên hệ thống dây đã mục thì sửa dây trước. Nhấn nút Test mỗi tháng.
Kiểm chứng được trước khi mua: bảo hành 36 tháng 1 đổi 1 (kích hoạt tại Kiểm tra bảo hành) · bảo hiểm MIC suốt vòng đời, gọi 1900 558 891 hỏi trước khi mua · kiểm định Trung tâm Thí nghiệm điện Hà Nội I, giấy tại mục Chứng nhận.
Câu hỏi thường gặp
Sét lan truyền là gì?
Là xung điện áp lớn do sét tạo ra, chạy theo đường dây điện, dây mạng, cáp truyền hình vào nhà. Sét không cần đánh trúng nhà bạn.
Nhà có cột thu lôi thì còn cần chống sét lan truyền không?
Có. Cột thu lôi chống sét đánh thẳng vào công trình; nó không ngăn xung điện áp đi vào qua dây điện từ ngoài đường.
Rút phích cắm khi có dông có đủ không?
Có tác dụng, nhưng chỉ khi bạn ở nhà và kịp rút. Sét ban đêm hoặc lúc đi vắng thì không ai rút được.
Vì sao modem hay hỏng nhất?
Vì nó nối cả dây điện lẫn dây mạng – hai đường dẫn xung cùng lúc.
Không có tiếp địa thì lắp chống sét có tác dụng không?
Gần như không. Thiết bị chống sét làm việc bằng cách xả xung xuống đất, nên tiếp địa là điều kiện bắt buộc.
Thiết bị cắt sét dùng được bao lâu?
Nó hao mòn sau mỗi lần chịu xung. Nhiều loại có đèn báo tình trạng – cần nhìn định kỳ và thay khi đèn báo hết tác dụng.
Chung cư có cần không?
Thường ít cần hơn, vì toà nhà đã có bảo vệ ở đầu nguồn và dùng cáp ngầm. Nhưng nhà nhiều đồ điện tử đắt tiền vẫn nên hỏi ban quản lý xem có sẵn chưa.
Ổ cắm chống sét bán sẵn có dùng được không?
Dùng được như lớp phụ cho một thiết bị cụ thể, nhưng không thay được lớp chính ở tủ điện tổng.
Kết
Bốn điều cần nhớ:
- Sét không cần đánh trúng nhà mới làm hỏng đồ – nó đi theo đường dây vào.
- Cột thu lôi và chống sét lan truyền là hai thứ khác nhau.
- Tiếp địa là điều kiện bắt buộc – không có thì thiết bị chống sét gần như vô dụng.
- Thiết bị cắt sét hao mòn theo thời gian, cần nhìn đèn báo và thay khi hết tác dụng.
Không chắc nhà mình hay xưởng mình đang thiếu lớp nào? Nhắn cho chúng tôi số A ghi trên aptomat tổng và 1 pha hay 3 pha – trả lời trong một tin, không hỏi vòng vo.
Hotline / Zalo: 0394 121 268
MHHVIETNAM – Ngăn điện giật – Chặn cháy lan; Điện an toàn, nhà bình an.
