Nhà ở có nên lắp điện 3 pha? Khi nào thật sự cần

Nhà xây to hơn, lắp thêm điều hoà, thêm bếp từ, thêm thang máy – và ai đó nói “nên kéo điện 3 pha”. Nhưng 3 pha không phải lúc nào cũng tốt hơn, và phần lớn nhà ở Việt Nam không cần. Bài này nói rõ khi nào thật sự cần, chi phí gồm những gì, và những điều hay bị bỏ sót.

1 pha và 3 pha khác nhau chỗ nào

Nói ngắn gọn: 1 pha có 1 dây nóng + 1 dây nguội. 3 pha có 3 dây nóng + 1 dây nguội.

Chi tiết kỹ thuật xem bài điện 1 pha và 3 pha khác nhau thế nào.

Hiểu lầm phổ biến nhất: nhiều người nghĩ 3 pha thì tiền điện rẻ hơn. Không đúng – điện sinh hoạt tính theo bậc thang giống nhau. 3 pha chỉ giải quyết chuyện tải lớn, không giải quyết chuyện giá.

Khi nào nhà ở thật sự cần 3 pha

Cách tự ước lượng: cộng công suất mọi thiết bị trong nhà. Trên 15.000W thì bắt đầu nên tính tới 3 pha. Cách cộng và bảng công suất từng thiết bị xem ở aptomat 30A chịu tải bao nhiêu W.

Khi nào chưa cần

• Nhà phố, căn hộ bình thường – kể cả 3–4 tầng, 3 điều hoà. Một pha 63A đã gánh được khá nhiều
• Chỉ vì nghe nói ổn định hơn. Điện chập chờn thường do dây dẫn, mối nối hoặc lưới khu vực – xem vì sao điện trong nhà chập chờn
• Chỉ vì muốn tiền điện rẻ hơn. Không rẻ hơn
• Nhà đang thuê – chi phí lớn mà không mang đi được

Việc nên làm trước khi nghĩ tới 3 pha: kiểm tra tiết diện dây dẫn hiện tại. Rất nhiều nhà tưởng thiếu pha nhưng thật ra dây quá nhỏ so với tải – nâng dây rẻ hơn nhiều so với kéo 3 pha.

Chi phí gồm những gì

Nhiều người chỉ tính tiền xin lắp mà quên phần còn lại. Bốn khoản:

1. Chi phí với bên điện lực – hồ sơ, công tơ 3 pha, đấu nối. Mức phí theo quy định hiện hành, hỏi điện lực khu vực
2. Kéo dây từ cột vào nhà – dây 3 pha to hơn, xa thì tốn hơn
3. Làm lại tủ điện – tủ 3 pha lớn hơn, aptomat 3 pha đắt hơn aptomat 1 pha nhiều
4. Thiết bị bảo vệ 3 pha – gồm cả chống mất pha, thứ mà nhà 1 pha không cần

Khoản số 4 hay bị bỏ qua nhất, và nó không phải tuỳ chọn – xem mục dưới.

Hướng dẫn dùng điện an toàn của Tập đoàn Điện lực Việt Nam.

Thủ tục xin lắp

Quy trình chung, chi tiết hỏi điện lực khu vực nơi bạn ở:

1. Liên hệ điện lực khu vực – nêu nhu cầu và tổng công suất dự kiến
2. Nộp hồ sơ – thường gồm giấy tờ nhà đất, giấy tờ tuỳ thân, đơn đề nghị
3. Điện lực khảo sát – xem lưới khu vực có đáp ứng được không
4. Ký hợp đồng, nộp phí
5. Thi công và lắp công tơ 3 pha
6. Nghiệm thu, đóng điện

Lưu ý: không phải khu vực nào cũng có sẵn lưới 3 pha tới nơi. Bước khảo sát sẽ cho biết – nên hỏi trước khi làm lại tủ điện.

Năm điều hay bị bỏ sót

1. Phải chia đều tải lên 3 pha. Dồn hết vào một pha thì pha đó quá tải trong khi hai pha kia nhàn – gọi là lệch pha, gây nóng dây và hao điện.
2. Phải có chống mất pha. Nếu một pha mất mà thiết bị 3 pha vẫn chạy, nó cháy rất nhanh – xem mất pha là gì.
3. Thiết bị trong nhà vẫn là 1 pha. Tủ lạnh, tivi, điều hoà gia dụng đều dùng 220V – chúng lấy điện từ một pha bất kỳ với dây trung tính, không phải dùng cả 3 pha.
4. Tiếp địa càng quan trọng hơn. Điện áp cao hơn thì hậu quả sự cố cũng nặng hơn.
5. Thợ phải có kinh nghiệm 3 pha. Đấu sai thứ tự pha có thể làm động cơ quay ngược – hỏng máy bơm, hỏng thang máy.

Thiết bị bảo vệ cho nhà 3 pha

Nếu nhà bạn chưa cần 3 pha – phần lớn nhà phố và căn hộ – thì ba mức dưới đây là loại 1 pha, đủ dùng. Còn nhà đã lắp 3 pha thì phải dùng bản 3 pha, không lắp bản 1 pha được, và nhất thiết phải có thêm lớp chống mất pha.

Thiết bị lắp ở đầu nguồn tổng, sau aptomat tổng – các nhánh trong nhà vẫn giữ nguyên. Thật lòng mà nói, phần lớn hộ gia đình không cần tới mức cao nhất.

Nhà xưởng hoặc biệt thự dùng điện 3 pha thì xem bản 3 pha – không lắp bản 1 pha được.

Nói rõ giới hạn: thiết bị hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ, không phải lắp vào là hết lo. Câu “chạm dây không bị giật” chỉ đúng trong môi trường cách ly; chân trần trên nền ẩm là tình huống khác, lúc đó thiết bị chuyển sang phát hiện dòng rò và ngắt nhanh. Lắp trên hệ thống dây đã mục thì sửa dây trước. Nhấn nút Test mỗi tháng.

Kiểm chứng được trước khi mua: bảo hành 36 tháng 1 đổi 1 (kích hoạt tại Kiểm tra bảo hành) · bảo hiểm MIC suốt vòng đời, gọi 1900 558 891 hỏi trước khi mua · kiểm định Trung tâm Thí nghiệm điện Hà Nội I, giấy tại mục Chứng nhận.

Câu hỏi thường gặp

Nhà ở có nên lắp điện 3 pha không?

Chỉ nên khi có thang máy, có máy móc 3 pha, hoặc tổng tải vượt khoảng 15 kW. Nhà phố và căn hộ bình thường không cần.

Điện 3 pha có rẻ hơn 1 pha không?

Không. Điện sinh hoạt tính theo bậc thang giống nhau. 3 pha giải quyết chuyện tải lớn, không giải quyết giá.

Nhà 4 tầng, 4 điều hoà có cần 3 pha không?

Thường chưa cần. Hãy cộng tổng công suất trước – dưới 15 kW thì một pha 63A vẫn gánh được.

Điện nhà hay tụt áp, lắp 3 pha có hết không?

Chưa chắc. Tụt áp thường do dây dẫn quá nhỏ hoặc lưới khu vực yếu. Kiểm tra dây trước – rẻ hơn nhiều.

Lắp 3 pha thì thiết bị trong nhà có phải đổi không?

Không. Tủ lạnh, tivi, điều hoà gia dụng vẫn dùng 220V, lấy từ một pha với dây trung tính.

Chống mất pha có bắt buộc không?

Với nhà có động cơ 3 pha như thang máy, máy bơm lớn thì gần như bắt buộc. Mất một pha mà máy vẫn chạy là cháy động cơ rất nhanh.

Lệch pha là gì, có sao không?

Là dồn quá nhiều tải vào một pha trong khi hai pha kia ít. Gây nóng dây, hao điện và giảm tuổi thọ thiết bị. Thợ phải chia tải đều khi lắp.

Khu vực tôi không có lưới 3 pha thì sao?

Điện lực sẽ cho biết trong bước khảo sát. Nếu chưa có, chi phí kéo lưới tới có thể rất lớn.

Kết

Bốn điều cần nhớ:

• 3 pha không rẻ hơn – nó giải quyết tải lớn, không giải quyết giá điện.
• Ngưỡng tham khảo: tổng tải trên 15 kW, hoặc có thang máy, có máy 3 pha.
• Điện chập chờn thường do dây quá nhỏ, không phải do thiếu pha – kiểm dây trước.
• Nhà 3 pha bắt buộc có chống mất pha, đây không phải tuỳ chọn.

Không chắc nhà mình hay xưởng mình đang thiếu lớp nào? Nhắn cho chúng tôi số A ghi trên aptomat tổng và 1 pha hay 3 pha – trả lời trong một tin, không hỏi vòng vo.

Hotline / Zalo: 0394 121 268

MHHVIETNAM – Ngăn điện giật – Chặn cháy lan; Điện an toàn, nhà bình an.