MHH VIETNAM - GIẢI PHÁP AN TOÀN ĐIỆN HÀNG ĐẦU VIỆT NAM
Nhà bị ngập nước: xử lý điện thế nào cho an toàn
Nước rút rồi, nhà sạch rồi, mọi người muốn bật điện lên dùng lại ngay. Đây chính là lúc nguy hiểm nhất. Sau một trận ngập, hệ thống điện trong nhà đã khác hẳn so với trước – và phần lớn tai nạn điện liên quan tới ngập lụt xảy ra sau khi nước rút, không phải lúc đang ngập.
Nội dung bài viết
Khi nước bắt đầu vào: làm gì trước
Thứ tự ưu tiên, làm theo đúng thứ tự này:
- Ngắt aptomat tổng. Việc đầu tiên, trước cả việc kê đồ. Điện và nước cùng lúc là tình huống nguy hiểm nhất trong nhà.
- Rút phích các thiết bị ở tầng thấp nếu còn kịp và sàn chưa ướt tới chân bạn.
- Kê cao thiết bị điện – tủ lạnh, máy giặt, ổ cắm kéo dài, bộ phát wifi.
- Chuẩn bị đèn pin. Đừng phụ thuộc đèn điện, vì bạn vừa ngắt điện rồi.
Nếu nước đã ngập tới sàn và bạn chưa ngắt được aptomat – đừng lội vào để với tới tủ điện. Gọi điện lực khu vực hoặc nhờ người có ủng cách điện. Đây là lúc chân tiếp xúc nước và nền đất khiến cơ thể dẫn điện tốt nhất.
Trong lúc ngập: ba điều không được làm
- Không lội nước khi chưa chắc đã ngắt điện. Nước ngập có thể đang mang điện từ một ổ cắm hoặc thiết bị nào đó trong nhà, hoặc từ đường dây bên ngoài.
- Không chạm vào thiết bị điện đang ngâm nước để kéo ra, kể cả khi tưởng đã ngắt điện. Xem hậu quả khi thiết bị điện nhiễm nước.
- Không bật máy bơm hút nước bằng ổ điện trong nhà khi chưa kiểm tra. Dùng nguồn từ nhà khác hoặc máy phát đặt nơi khô.
Nếu có người bị giật trong vùng ngập: không lao vào kéo bằng tay trần. Ngắt nguồn trước – xem có nên chạm vào người bị điện giật để cứu.
Sau khi nước rút: quy trình 7 bước
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Đừng bật aptomat lên xem thử.
- Giữ nguyên aptomat ở vị trí tắt. Kể cả khi nhà đã khô mặt sàn.
- Mở hết cửa, bật quạt cho thông thoáng. Ẩm trong tường và trong hộp điện mới là vấn đề, không phải nước trên sàn.
- Kiểm tra bằng mắt: ổ cắm, công tắc, tủ điện có ngấn nước không? Có bùn, rác, vết ố không?
- Tháo và lau khô các ổ cắm, công tắc bị ngập – việc này nên để thợ làm, và chỉ khi đã chắc chắn ngắt điện.
- Chờ khô hoàn toàn. Xem mục dưới về thời gian.
- Gọi thợ đo cách điện trước khi đóng điện lại. Thợ dùng đồng hồ đo cách điện (megomet) kiểm tra từng nhánh – đây là bước không thể bỏ nếu nước ngập tới ổ cắm.
- Đóng điện lại từng nhánh một, không bật cả tủ cùng lúc. Bật một nhánh, chờ vài phút, nghe ngóng, rồi mới bật nhánh tiếp theo.
Hướng dẫn dùng điện an toàn của Tập đoàn Điện lực Việt Nam.
Bao lâu mới được bật điện lại?
| Mức ngập | Thời gian chờ tham khảo | Cần thợ đo không |
|---|---|---|
| Nước chỉ láng sàn, không tới ổ cắm | Khô mặt sàn là được | Không bắt buộc |
| Ngập tới chân tường, dưới ổ cắm | 1 – 2 ngày thông thoáng | Nên |
| Ngập tới ổ cắm | 3 – 5 ngày | Bắt buộc |
| Ngập tới tủ điện | Không tự bật lại | Bắt buộc thợ kiểm tra toàn bộ |
Thời gian trên là mức tham khảo. Yếu tố quyết định là đã khô thật chưa, không phải đã qua bao nhiêu ngày. Trời nồm ẩm thì lâu hơn nhiều.
Vì sao phải chờ lâu vậy? Nước trên sàn bay hơi nhanh, nhưng nước ngấm trong tường, trong ống luồn dây và trong hộp âm tường thì rất lâu mới khô. Đóng điện khi bên trong còn ẩm là tạo ra rò điện âm tường – loại khó tìm nhất.
Thiết bị đã ngâm nước có dùng lại được không
| Thiết bị | Sau khi ngâm nước |
|---|---|
| Tủ lạnh, máy giặt, điều hoà | Phải để thợ mở ra vệ sinh, sấy khô và đo cách điện. Đừng cắm thử |
| Đồ điện tử (tivi, máy tính, loa) | Khả năng hỏng cao. Cắm thử khi còn ẩm thường làm hỏng hẳn |
| Ổ cắm, công tắc, ổ kéo dài | Thay mới. Rẻ, và không đáng để mạo hiểm |
| Aptomat, thiết bị trong tủ điện | Để thợ đánh giá. Ngâm nước xong thường phải thay |
| Bóng đèn, quạt | Sấy khô kỹ, đo cách điện rồi mới dùng |
| Dây điện âm tường | Thường dùng lại được nếu vỏ còn nguyên, nhưng phải đo cách điện |
Nguyên tắc chung: món nào rẻ thì thay, món nào đắt thì nhờ thợ kiểm tra. Đừng “cắm thử xem có chạy không” – đó là cách vừa hỏng đồ vừa nguy hiểm cho người.
Chuẩn bị trước cho mùa mưa
Nhà ở vùng hay ngập nên làm trước những việc này:
- Nâng ổ cắm lên cao – ít nhất 0,5 m so với mức ngập cao nhất từng xảy ra
- Tách riêng nhánh điện tầng trệt để ngắt được riêng mà không mất điện cả nhà
- Đặt tủ điện tổng ở tầng cao hơn mức ngập – xem cầu dao tổng nên đặt ở đâu
- Kê cao tủ lạnh, máy giặt bằng bệ gạch hoặc chân đế
- Chuẩn bị đèn pin và pin dự phòng ở chỗ dễ lấy
- Chỉ cho cả nhà biết vị trí aptomat tổng và cách ngắt
- Làm tiếp địa nếu chưa có – xem tiếp địa là gì
Xem thêm an toàn điện mùa mưa bão.
Lớp bảo vệ cho nhà hay ngập
Quy trình 7 bước ở trên phụ thuộc vào việc có người làm đúng và đủ kiên nhẫn chờ khô. Nhưng nhà ở vùng hay ngập thì chuyện này lặp lại mỗi mùa mưa, và ẩm tồn dư trong tường có thể gây rò nhỏ kéo dài nhiều tháng sau đó mà không ai biết. Với những nhà như vậy, một lớp bảo vệ ở đầu nguồn đáng cân nhắc – đặc biệt là lớp có bảo vệ khi thiết bị bị ngâm nước và cảnh báo khi có điện rò.
Thiết bị lắp ở đầu nguồn tổng, sau aptomat tổng – các nhánh trong nhà vẫn giữ nguyên. Thật lòng mà nói, phần lớn hộ gia đình không cần tới mức cao nhất.
| Mức | Làm được gì | Hợp với nhà nào |
|---|---|---|
| JMHH cơ bản |
Trong môi trường cách ly – đi dép, sàn gỗ hoặc nhựa – chạm vào dây điện thì sẽ không bị giật. Thêm bảo vệ quá tải và bảo vệ khi thiết bị bị ngâm nước. | Căn hộ, nhà phố bình thường. Mức đa số người mua chọn |
| JPMHH chống sốc |
Như JMHH, và khi không ở môi trường cách ly thì phát hiện dòng rò rồi ngắt nguồn trong khoảng 0,1 giây. Có cảnh báo khi điện rò ra môi trường. | Nhà có trẻ chạy chân trần, có sân, tầng trệt nền ẩm |
| NMHH nâng cao |
Thêm chỉnh được ngưỡng dòng rò, bảo vệ quá áp – thấp áp, cắt sét lan truyền, tự đóng lại | Khu điện chập chờn, hay có sét, nhà nhiều đồ điện tử đắt tiền |
Nhà xưởng hoặc biệt thự dùng điện 3 pha thì xem bản 3 pha – không lắp bản 1 pha được.
Nói rõ giới hạn: thiết bị hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ, không phải lắp vào là hết lo. Câu “chạm dây không bị giật” chỉ đúng trong môi trường cách ly; chân trần trên nền ẩm là tình huống khác, lúc đó thiết bị chuyển sang phát hiện dòng rò và ngắt nhanh. Lắp trên hệ thống dây đã mục thì sửa dây trước. Nhấn nút Test mỗi tháng.
Kiểm chứng được trước khi mua: bảo hành 36 tháng 1 đổi 1 (kích hoạt tại Kiểm tra bảo hành) · bảo hiểm MIC suốt vòng đời, gọi 1900 558 891 hỏi trước khi mua · kiểm định Trung tâm Thí nghiệm điện Hà Nội I, giấy tại mục Chứng nhận.
Câu hỏi thường gặp
Nhà ngập nước bao lâu mới được bật điện lại?
Tuỳ mức ngập. Ngập tới ổ cắm thì chờ 3–5 ngày và bắt buộc gọi thợ đo cách điện. Ngập tới tủ điện thì không tự bật lại.
Nước rút, sàn khô rồi thì bật điện được chưa?
Chưa chắc. Sàn khô nhanh nhưng nước ngấm trong tường và trong ống luồn dây thì lâu hơn nhiều.
Có được lội nước trong nhà khi đang ngập không?
Chỉ khi đã chắc chắn ngắt aptomat tổng. Nước ngập có thể đang mang điện mà nhìn không thấy.
Tủ lạnh ngâm nước có dùng lại được không?
Phải để thợ mở ra vệ sinh, sấy khô và đo cách điện. Đừng cắm thử – vừa dễ hỏng hẳn vừa nguy hiểm.
Ổ cắm bị ngập có cần thay không?
Nên thay. Ổ cắm rẻ, và bên trong có thể còn ẩm hoặc bùn mà nhìn ngoài không thấy.
Làm sao biết hệ thống điện đã khô hẳn?
Cách chắc chắn là để thợ đo cách điện bằng megomet. Nhìn bằng mắt không đủ.
Nhà hay ngập thì nên đặt ổ cắm cao bao nhiêu?
Ít nhất 0,5 m cao hơn mức ngập cao nhất từng xảy ra ở khu vực đó.
Có nên bật cả tủ điện lên một lúc sau khi khô không?
Không. Bật từng nhánh một, chờ vài phút giữa các lần, để nếu có sự cố thì biết ngay ở nhánh nào.
Kết
Bốn điều cần nhớ:
- Phần lớn tai nạn xảy ra sau khi nước rút, không phải lúc đang ngập.
- Ngắt aptomat tổng là việc đầu tiên, trước cả kê đồ.
- Sàn khô không có nghĩa hệ thống điện đã khô. Nước trong tường lâu hơn nhiều.
- Đóng điện lại từng nhánh một, không bật cả tủ cùng lúc.
Không chắc nhà mình hay xưởng mình đang thiếu lớp nào? Nhắn cho chúng tôi số A ghi trên aptomat tổng và 1 pha hay 3 pha – trả lời trong một tin, không hỏi vòng vo.
Hotline / Zalo: 0394 121 268
MHHVIETNAM – Ngăn điện giật – Chặn cháy lan; Điện an toàn, nhà bình an.
