Tiền điện tăng mà không biết vì sao: tìm đúng chỗ trước

Tháng này hoá đơn điện cao hơn tháng trước. Nhà vẫn chừng ấy người, vẫn chừng ấy đồ. Câu hỏi hay hiện lên trước nhất là: “Hay nhà mình bị rò điện?”

Bài này trả lời câu đó bằng con số, không bằng cảm giác. Và câu trả lời có thể làm anh chị bất ngờ: rò điện rất hiếm khi là lý do khiến hoá đơn tăng rõ rệt — nhưng nó lại là thứ đáng xử lý nhất trong cả danh sách, vì lý do khác hẳn.

Phần dưới xếp các nguyên nhân theo số tiền thật mỗi tháng, từ nhiều xuống ít, kèm cách tự kiểm từng cái.

Trước hết: một số điện là bao nhiêu tiền

Mọi tính toán dưới đây quy về kWh — cái mà công tơ đếm. Giá điện sinh hoạt chia bậc, càng dùng nhiều bậc càng cao, nên nhà dùng nhiều thì mỗi số điện thêm vào đắt hơn nhà dùng ít.

Để dễ hình dung, bài này lấy mức khoảng 2.500đ một số điện làm mốc tính. Nhà mình bậc nào thì xem trên hoá đơn, nhưng thứ tự lớn nhỏ giữa các nguyên nhân thì không đổi.

Công thức cần nhớ:

Số điện mỗi tháng = công suất (W) × số giờ chạy mỗi ngày × 30 ÷ 1000

Bảng xếp hạng: thứ nào ăn tiền nhất

Con số dưới đây tính cho một tháng 30 ngày, theo mức dùng phổ biến:

Nhìn hai dòng cuối so với dòng đầu: một cái điều hoà bằng khoảng 45 lần một dòng rò 30mA.

30mA cũng chính là ngưỡng mà thiết bị bảo vệ chống rò thường ngắt. Nghĩa là dòng rò đủ lớn để tốn tiền thấy được thì phần lớn trường hợp đã bị ngắt mạch rồi, chứ không âm thầm chạy cả tháng.

⭐ Kết luận phải nói rõ: hoá đơn tăng vài trăm nghìn thì không phải do rò điện. Ai bảo lắp một thiết bị vào là hoá đơn giảm hẳn thì nên hỏi lại họ con số.

Năm nguyên nhân thật, xếp theo khả năng xảy ra

1. Thời tiết — và đây là lý do phổ biến nhất

Điều hoà không chạy đều quanh năm. Tháng nóng, máy chạy lâu hơn và nghỉ ít hơn giữa các chu kỳ. Cùng một cái máy, cùng một thói quen, hoá đơn tháng nóng có thể gấp đôi tháng mát.

Cách kiểm: lấy hoá đơn cùng kỳ năm ngoái ra so, đừng so với tháng trước. So tháng 6 với tháng 6, không so tháng 6 với tháng 3.

2. Thêm thiết bị, hoặc đổi thói quen

Mua thêm một cái tủ lạnh, con cái về nghỉ hè, làm việc ở nhà nhiều hơn, mùa lạnh bật bình nóng lạnh lâu hơn — mỗi thứ cộng vào vài chục số điện.

Cách kiểm: ngồi liệt kê ra giấy những gì nhà mình có, so với một năm trước. Danh sách này gần như luôn dài hơn người ta tưởng.

3. Thiết bị cũ chạy kém đi

Tủ lạnh gioăng hở thì máy nén chạy nhiều hơn để giữ lạnh. Điều hoà bẩn lọc thì phải chạy lâu hơn mới đạt nhiệt độ. Bình nóng lạnh đóng cặn thì đun lâu hơn.

Mấy thứ này không hỏng hẳn — chúng vẫn chạy, chỉ là ăn nhiều điện hơn trước. Và vì tăng dần nên không ai để ý.

Cách kiểm: gioăng tủ lạnh kẹp tờ giấy, kéo ra thấy tuột dễ là gioăng đã hở. Lọc điều hoà tháo ra xem có bám bụi dày không.

4. Thiết bị cắm mà không dùng

Bình nóng lạnh bật suốt ngày trong khi chỉ tắm buổi tối. Máy sưởi, máy hút ẩm, bơm nước để chế độ tự động. Mỗi cái một ít nhưng chạy 24/24 thì cộng lại không nhỏ.

Cách kiểm: đi một vòng buổi trưa, xem những gì đang cắm mà không ai dùng.

5. Rò điện — ít tiền, nhưng là thứ gây nguy hiểm cho người

Xếp cuối bảng về tiền, nhưng là thứ đáng xử lý sớm nhất. Lý do ở mục dưới.

Vì sao rò điện vẫn phải xử lý, dù ít tiền

Dòng rò là dòng điện đi ra khỏi mạch bình thường — qua lớp cách điện đã kém, qua ẩm, qua vỏ kim loại thiết bị, rồi xuống đất. Nó tốn vài nghìn tới hơn chục nghìn một tháng, đúng như bảng trên.

Nhưng cùng một dòng rò đó, nếu đường xuống đất đi qua người thay vì qua tường, thì câu chuyện không còn là tiền nữa.

Nên con số 30mA ở bảng tiền và con số 30mA ở bảng này là cùng một con số. Một bên đọc ra 12.000đ, một bên đọc ra chuyện khác hẳn.

Mức tê người cảm nhận được còn phụ thuộc chân có đi dép không, sàn khô hay ướt, tay ẩm hay ráo. Cùng một chỗ rò, hôm nay chỉ hơi tê, hôm sau khác. Chi tiết ở bài dùng điện ở chỗ ẩm.

Trình tự tìm nguyên nhân — làm theo thứ tự này

1. So hoá đơn cùng kỳ năm ngoái, không so tháng liền trước. Chênh ít thì phần lớn là thời tiết.
2. Liệt kê thiết bị so với một năm trước. Có gì mới không.
3. Thử công tơ: tắt hết thiết bị trong nhà, xem công tơ còn chạy không. Cách làm đầy đủ ở bài tự đọc công tơ và khoanh vùng.
4. Kiểm từng thiết bị lớn — tủ lạnh, điều hoà, bình nóng lạnh. Ba cái này chiếm phần lớn hoá đơn.
5. Nhờ thợ đo dòng rò nếu ba bước trên không giải thích được, hoặc nếu từng có ai chạm vỏ thiết bị thấy tê.

⛔ Đừng làm ngược: nhiều nhà bước đầu đã đi mua thiết bị, trong khi chưa biết tiền đi đâu.

Biết tiền đi đâu — cần số, không cần đoán

Năm bước trên làm được bằng tay, nhưng mỗi lần làm là một lần chụp ảnh tĩnh. Muốn theo dõi liên tục thì cần thiết bị có hiển thị số.

Thiết bị bảo vệ điện giật cách ly mã NMHH 1 pha lắp trong tủ điện có màn hình hiển thị: điện áp, dòng điện, dòng rò, công suất, số điện (kWh), nhiệt độ hai đầu dây, và lịch sử lỗi. Thông số theo catalog nhà sản xuất.

Nghĩa là nhìn vào màn hình, anh chị đọc được nhà đang kéo bao nhiêu ampe, dòng rò đang là bao nhiêu mA, và đã dùng bao nhiêu số điện — ba con số mà trước đó phải đoán.

⛔ Nói cho đủ, để không ai trông đợi sai:

• Thiết bị không làm hoá đơn giảm. Nó cho anh chị nhìn thấy số để biết tiền đi đâu, và nó ngắt mạch khi dòng rò vượt ngưỡng.
• Phần tiền mà một dòng rò gây ra vốn đã nhỏ — vài nghìn tới hơn chục nghìn một tháng theo bảng trên. Đừng mua vì chờ nó bù lại tiền điện.
• Lý do đáng mua là phát hiện sớm và bảo vệ người, không phải hoá đơn.

Thiết bị hỗ trợ giảm thiểu nguy cơ điện giật trong môi trường cách ly — tức khi người đi dép, đứng trên sàn nhựa hoặc sàn gỗ, không chạm trực tiếp nền đất. Chi tiết ở bài thiết bị 1 pha cho gia đình.

Việc làm được ngay và việc phải gọi thợ

⛔ Ba việc không nên làm trong mọi trường hợp: tự mở công tơ của điện lực · tự đấu lại dây để “thử xem có rò không” · bỏ qua chuyện chạm vỏ thiết bị thấy tê vì nghĩ chỉ là tĩnh điện.

Câu hỏi thường gặp

Nhà tôi hoá đơn tăng 400.000đ, có phải rò điện không?

Gần như chắc chắn là không. Theo bảng trên, phải có một dòng rò khoảng 1.000mA chạy liên tục cả tháng mới ra con số đó — mà mức ấy thì aptomat chống rò đã ngắt từ lâu. Nên tìm ở điều hoà, tủ lạnh, bình nóng lạnh trước.

Lắp NMHH thì hoá đơn giảm bao nhiêu?

Câu trả lời thật: gần như không giảm, vì phần tiền do dòng rò vốn đã rất nhỏ. Cái nó cho là biết được dòng rò đang bao nhiêu, nhà đang kéo bao nhiêu, và ngắt mạch khi vượt ngưỡng. Mua vì lý do đó thì đúng; mua vì chờ hoá đơn giảm thì sẽ thất vọng.

Tắt hết thiết bị mà công tơ vẫn quay thì sao?

Đó là dấu hiệu đáng để ý thật — có thể có dòng rò, hoặc còn thiết bị nào đó chưa tắt hẳn. Nhưng trước khi kết luận, phải chắc là đã rút cả những thứ hay bị quên: modem, camera, tủ lạnh, bơm nước, chuông cửa. Cách thử đúng ở bài tự đọc công tơ.

Công tơ điện lực có bị sai không?

Có thể, nhưng hiếm, và đây nên là giả thiết cuối cùng chứ không phải thứ nghĩ tới trước. Nếu đã loại hết các nguyên nhân trong nhà thì làm đơn đề nghị điện lực kiểm định công tơ — đó là quyền của khách hàng.

Tôi nên bắt đầu từ đâu nếu chỉ làm được một việc?

So hoá đơn cùng kỳ năm ngoái. Một việc này giải thích được phần lớn các trường hợp, mất đúng hai phút, và không tốn gì.

Đọc thêm: Tự đọc công tơ và khoanh vùng thiết bị · Tám dấu hiệu điện trong nhà đang có vấn đề · Thiết bị 1 pha cho gia đình

MHHVIETNAM — phân phối thiết bị an toàn điện.
Ngăn điện giật – Chặn cháy lan; Điện an toàn, nhà bình an.